Ο Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου κ. Χριστόδουλος Χριστοδούλου προήδρευσε σήμερα σύσκεψης, στην οποία παρέστησαν οι Πρόεδροι των Διοικητικών Συμβουλίων και οι Ανώτατοι Εκτελεστικοί Διευθυντές των 18 εγχώριων και ξένων τραπεζικών ιδρυμάτων που είναι εγκαθιδρυμένα στην Κύπρο.
Κατά τη σύσκεψη ο κ. Χριστοδούλου και οι συνεργάτες του προέβησαν σε ενημέρωση των αξιωματούχων των τραπεζών για τις ριζικές αλλαγές και ανακατατάξεις που επέρχονται από της 1ης Ιανουαρίου, 2007, σε θέματα εσωτερικής διακυβέρνησης με βάση τη νέα Οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τις Κεφαλαιακές Απαιτήσεις. Επί του θέματος διεξήχθη συζήτηση και ανταλλάγησαν απόψεις. Έγινε, επίσης, ενημέρωση για τη σύνολη κατάσταση της οικονομίας, με ιδιαίτερη αναφορά στα δημόσια οικονομικά, τις νομισματικές και πιστωτικές εξελίξεις, τον πληθωρισμό και την πρόοδο της πορείας για ένταξη της χώρας μας στη ζώνη του Ευρώ. Επί τούτων, πιο συγκεκριμένα, αναφέρθηκαν εν συνόψει, τα ακόλουθα:
1. Αλλαγές και ανακατατάξεις που επιφέρει η νέα Οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για κεφαλαιακές απαιτήσεις
Η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου προτίθεται να εκδώσει, εντός του προσεχούς Μαΐου, με ισχύ από της 1ης Ιανουαρίου, 2007, νέα Οδηγία αναφορικά με τις αρχές λειτουργίας των Συστημάτων Εσωτερικού Ελέγχου των Τραπεζικών Ιδρυμάτων, η οποία θα τροποποιεί και θα συμπληρώνει την υφιστάμενη Οδηγία του Μαΐου, 2001 με τίτλο «Πλαίσιο Αξιολόγησης Συστημάτων Εσωτερικού Ελέγχου», σύμφωνα με τις απαιτήσεις της νέας Οδηγίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την κεφαλαιακή επάρκεια των πιστωτικών ιδρυμάτων.
Η νέα Οδηγία της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου θα στοχεύει:
(α) Στην ενίσχυση του γενικού πλαισίου εσωτερικής διακυβέρνησης των Τραπεζικών Ιδρυμάτων και, εντός του πιο πάνω πλαισίου,
(β) στην αναβάθμιση των τριών βασικών λειτουργιών των Τραπεζικών Ιδρυμάτων, δηλαδή της Εσωτερικής Επιθεώρησης, της Διαχείρισης Κινδύνων και της Κανονιστικής Συμμόρφωσης.
Η απαίτηση για την εφαρμογή ενός σύγχρονου, ικανοποιητικού πλαισίου εσωτερικής διακυβέρνησης στα Tραπεζικά Iδρύματα πηγάζει ρητά από τη νέα Οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την Κεφαλαιακή Επάρκεια των Πιστωτικών Ιδρυμάτων και το αντίστοιχο πλαίσιο της «Βασιλείας ΙΙ» και, συγκεκριμένα, από το άρθρο 22 της εν λόγω Οδηγίας της ΕΕ, που προνοεί όπως κάθε πιστωτικό ίδρυμα διαθέτει ένα εύρωστο πλαίσιο διακυβέρνησης, το οποίο να περιλαμβάνει μια σαφή οργανωτική διάρθρωση με ευκρινείς, διαφανείς και συνεπείς γραμμές αρμοδιότητας, αποτελεσματικές διαδικασίες διαπίστωσης, διαχείρισης, παρακολούθησης και αναφοράς των κινδύνων τους οποίους το κάθε πιστωτικό ίδρυμα αναλαμβάνει ή ενδέχεται να αναλάβει, καθώς και επαρκείς μηχανισμούς εσωτερικού ελέγχου, περιλαμβανομένων κατάλληλων διοικητικών και λογιστικών διαδικασιών.
Η συμμόρφωση των Τραπεζικών Ιδρυμάτων, που είναι εγκαθιδρυμένα στην Κύπρο, με τις πιο πάνω νέες, αυξημένες απαιτήσεις θα υπόκειται από την 1η Ιανουαρίου, 2007 (ημερομηνία εφαρμογής της νέας Οδηγίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης), σε εξέταση και αξιολόγηση από την Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου στο πλαίσιο της λεγόμενης «Διαδικασίας Εποπτικής Επανεξέτασης και Αξιολόγησης», σύμφωνα με τον «Πυλώνα 2» της νέας Οδηγίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σε περίπτωση, επομένως, που οποιoδήποτε Τραπεζικό Ίδρυμα, που είναι εγκαθιδρυμένο στην Κύπρο, δεν κατορθώσει έγκαιρα να ανταποκριθεί στις πιο πάνω απαιτήσεις, η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου θα δύναται, σύμφωνα με το άρθρο 136 της νέας Οδηγίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, να λάβει διάφορα εποπτικά / διορθωτικά μέτρα, μεταξύ των οποίων και η επιβολή τήρησης κεφαλαίων πέραν του ελάχιστου επιπέδου που ορίζει ο «Πυλώνας 1» της νέας Οδηγίας (Λόγος κεφαλαίων προς σταθμισμένα κατά κίνδυνο στοιχεία ενεργητικού: 8%).
Το θέμα της εσωτερικής διακυβέρνησης των Τραπεζικών μας Ιδρυμάτων καλύπτεται, επίσης, συμπληρωματικά και σε έκταση από το έγγραφο “Consultation Paper 3” ή “CP03” της Επιτροπής Ευρωπαϊκών Αρχών Τραπεζικής Εποπτείας (“Committee of European Banking Supervisors” ή “CEBS”) που καθορίζει, μεταξύ άλλων, 21 βασικές αρχές εσωτερικής διακυβέρνησης, που πρέπει να ικανοποιούν τα Τραπεζικά Ιδρύματα για να συμμορφώνονται με το άρθρο 22 της νέας Οδηγίας.
Αναφορικά με την ενίσχυση της εσωτερικής διακυβέρνησης των Τραπεζικών μας Ιδρυμάτων, η νέα Οδηγία της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου θα αναφέρεται, μεταξύ άλλων, στα εξής:
(α) Τα προσόντα που πρέπει να έχουν τα μέλη των Διοικητικών Συμβουλίων («ΔΣ») των Τραπεζικών Ιδρυμάτων για να είναι σε θέση να διεκπεραιώνουν με επάρκεια τις πολλαπλές ευθύνες και αρμοδιότητες που αναλαμβάνουν, ιδιαίτερα όσον αφορά τη διασφάλιση ενός ικανοποιητικού και αποτελεσματικού Συστήματος Εσωτερικού Ελέγχου. Μεταξύ άλλων, τα μέλη ενός ΔΣ πρέπει να είναι γνώστες όλων των κύριων χρηματοοικονομικών δραστηριοτήτων του Τραπεζικού Ιδρύματος που διοικούν και διαχειρίζονται και να διαθέτουν επαρκείς, αντικειμενικές και εξειδικευμένες γνώσεις. Πρέπει, επίσης, να έχουν πλήρη γνώση όλων των θεμάτων που σχετίζονται με τη διαχείριση των διαφόρων κινδύνων που αναλαμβάνει το Τραπεζικό τους Ίδρυμα και να εξασκούν τα καθήκοντά τους με ανεξαρτησία γνώμης και αντικειμενικότητα.
(β) Τη σύνθεση των ΔΣ των Τραπεζικών Ιδρυμάτων, με τη συμμετοχή εκτελεστικών και δύο κατηγοριών μη εκτελεστικών μελών (ανεξάρτητων και μη ανεξάρτητων). Τα ΔΣ των Τραπεζικών Ιδρυμάτων οφείλουν να εξασφαλίζουν τη συμμετοχή, τουλάχιστον, δύο μη εκτελεστικών ανεξάρτητων μελών.
(γ) Τους ρόλους των μη εκτελεστικών καθώς και των μη εκτελεστικών και ανεξάρτητων μελών των ΔΣ των Τραπεζικών Ιδρυμάτων. Διασαφηνίζεται κάτω από ποιες προϋποθέσεις ένα μη εκτελεστικό μέλος του ΔΣ θα πρέπει να θεωρείται ότι είναι και ανεξάρτητο.
(δ) Το ρόλο των Προέδρων των ΔΣ των Τραπεζικών Ιδρυμάτων και το διαχωρισμό των αρμοδιοτήτων των Προέδρων των ΔΣ από τις εκτελεστικές αρμοδιότητες των Διευθυνόντων Συμβούλων / Ανώτατων Εκτελεστικών Στελεχών.
Αναφορικά με την αναβάθμιση της λειτουργίας της Εσωτερικής Επιθεώρησης, η νέα Οδηγία θα προνοεί για:
(α) Την υποχρεωτική σύσταση Επιτροπής Ελέγχου, στο επίπεδο του ΔΣ ενός Τραπεζικού Ιδρύματος, στις περιπτώσεις Τραπεζικών Ιδρυμάτων που είτε έχουν εισάξει τις μετοχές τους στο Χρηματιστήριο, είτε διατηρούν υποκαταστήματα ή θυγατρικές εταιρείες στο εξωτερικό, είτε το σύνολο του ενεργητικού τους υπερβαίνει το ποσό των ΛΚ 55 εκ. Η Επιτροπή Ελέγχου πρέπει να απαρτίζεται από τουλάχιστον τρία μη εκτελεστικά μέλη, από τα οποία το ένα να είναι ανεξάρτητο. Ο Πρόεδρος της Επιτροπής πρέπει να διαθέτει γνώσεις και εμπειρία για την επίβλεψη των ελεγκτικών διαδικασιών και των λογιστικών θεμάτων, περιλαμβανομένων και γνώσεων συστημάτων πληροφορικής.
(β) Την υποχρεωτική σύσταση διοικητικά ανεξάρτητης Μονάδας Εσωτερικής Επιθεώρησης, ανεξάρτητα από το μέγεθος του Τραπεζικού Ιδρύματος, που να μην υπάγεται ιεραρχικά σε άλλη Μονάδα η οποία, πέραν της διενέργειας των συνηθισμένων και ειδικών εσωτερικών ελέγχων, να αξιολογεί το βαθμό εφαρμογής και αποτελεσματικότητας των διαδικασιών διαχείρισης κινδύνων και υπολογισμού των παραμέτρων, πάνω στις οποίες βασίστηκε η εκτίμηση της κεφαλαιακής επάρκειας του Τραπεζικού Ιδρύματος.
Αναφορικά με την αναβάθμιση της λειτουργίας της Διαχείρισης Κινδύνων από τα Τραπεζικά Ιδρύματα, η νέα Οδηγία θα προνοεί για:
(α) Την υποχρεωτική σύσταση Επιτροπής Διαχείρισης Κινδύνων, στο επίπεδο του ΔΣ ενός Τραπεζικού Ιδρύματος, στις περιπτώσεις Τραπεζικών Ιδρυμάτων που είτε έχουν εισάξει τις μετοχές τους στο Χρηματιστήριο, είτε διατηρούν υποκαταστήματα ή θυγατρικές εταιρείες στο εξωτερικό και το εντός και εκτός ισολογισμού ενεργητικό τους υπερβαίνει το ποσό των ΛΚ 1 δισ. Η Επιτροπή Διαχείρισης Κινδύνων πρέπει να απαρτίζεται από μέλη με επαρκείς γνώσεις και εμπειρία στον τομέα διαχείρισης κινδύνων.
(β) Την υποχρεωτική σύσταση διοικητικά ανεξάρτητης Μονάδας Διαχείρισης Κινδύνων, ανεξάρτητα από το μέγεθος του Τραπεζικού Ιδρύματος, η οποία, μεταξύ άλλων, να χρησιμοποιεί κατάλληλες μεθόδους, συμπεριλαμβανομένων και υποδειγμάτων για την πρόβλεψη, αναγνώριση, μέτρηση, παρακολούθηση, αντιστάθμιση και μείωση των διάφορων κινδύνων που αντιμετωπίζει ένα Τραπεζικό Ίδρυμα, όπως είναι ο πιστωτικός κίνδυνος, ο κίνδυνος αγοράς, ο κίνδυνος επιτοκίων, ο κίνδυνος ρευστότητας και ο λειτουργικός κίνδυνος και να διενεργεί δοκιμές προσομοίωσης καταστάσεων κρίσης για όλες τις μορφές κινδύνων.
Αναφορικά με τη λειτουργία της Κανονιστικής Συμμόρφωσης, η νέα Οδηγία θα προνοεί για τη σύσταση διοικητικά ανεξάρτητης Μονάδας Κανονιστικής Συμμόρφωσης από εκείνα μόνο τα Τραπεζικά Ιδρύματα που έχουν εισάξει τις μετοχές τους στο χρηματιστήριο ή που διατηρούν θυγατρικές εταιρείες ή υποκαταστήματα στο εξωτερικό και που το σύνολο του εντός και εκτός ισολογισμού ενεργητικού τους υπερβαίνει τις ΛΚ 1 δισ. Κύρια αρμοδιότητα της μονάδας αυτής είναι η θέσπιση και εφαρμογή κατάλληλων διαδικασιών, με στόχο να επιτυγχάνεται η έγκαιρη και διαρκής συμμόρφωση του Τραπεζικού Ιδρύματος με το εκάστοτε ισχύον ρυθμιστικό πλαίσιο.
2. Ενημέρωση για την κατάσταση της κυπριακής οικονομίας και για την πρόοδο της πορείας για ένταξη στην ΟΝΕ
Στη συνέχεια ο κ. Χριστοδούλου προέβη σε εκτεταμένη ενημέρωση των μετεχόντων στη σύσκεψη σχετικά με την κατάσταση της σύνολης κυπριακής οικονομίας, την οποία χαρακτήρισε ικανοποιητική. Συναφώς, ο κ. Χριστοδούλου ανέφερε ότι η κατάσταση σε σχέση με τα δημόσια οικονομικά εξελίσσεται σύμφωνα με τις στοχεύσεις που περιλαμβάνονται στα προγράμματα σύγκλισης και ότι ικανοποιητική θεωρείται, επίσης, η κατάσταση σχετικά με την ονομαστική και πραγματική σύγκλιση της οικονομίας της χώρας μας, όπως προβλέπεται από τη συνθήκη του Μάαστριχτ και καθώς προαπαιτείται για την ένταξη της χώρας μας στην ΟΝΕ. Σχετική αναφορά έκαμε, συναφώς, ο κ. Χριστοδούλου και στον πληθωρισμό, τα επιτόκια, την προσφορά χρήματος, την πιστωτική επέκταση και τη συναλλαγματική ισοτιμία.
Παρόλο που η κατάσταση είναι ικανοποιητική και εξελίσσεται σύμφωνα με τις στοχεύσεις και τις πρόνοιες των προγραμμάτων σύγκλισης, ο κ. Χριστοδούλου τόνισε με έμφαση ότι απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή από μέρους όλων, καθώς και συνέπεια και σταθερότητα, ούτως ώστε να αποφευχθούν οποιοιδήποτε κίνδυνοι αποκλίσεων και αποπροσανατολισμού, οι οποίοι πάντοτε ελλοχεύουν.
Τέλος, ο κ. Χριστοδούλου αναφέρθηκε στην πρόοδο που έχει σημειωθεί σε σχέση με την έμπρακτη υλοποίηση των μέτρων, που περιλαμβάνονται στο στρατηγικό σχέδιο για την ένταξη της χώρας μας στην ΟΝΕ, την 1η Ιανουαρίου, 2008. Συναφώς, ο κ. Χριστοδούλου δήλωσε ότι εκτιμά ως ικανοποιητική τη μέχρι τώρα επιτευχθείσα πρόοδο. Τόνισε, όμως, ότι υπάρχει ακόμη πολύς και δύσκολος δρόμος που πρέπει να διανυθεί. Προς τούτο θα χρειαστεί, είπε, η προσπάθεια και η βοήθεια όλων και κάλεσε τις διοικήσεις και διευθύνσεις των τραπεζών να διαδραματίσουν και εκείνες το δικό τους ρόλο, ο οποίος, στην προκείμενη περίπτωση, είναι ιδιαίτερα σημαντικός και ουσιαστικός.