Δειγματοληπτική έρευνα με θέμα τη χρηματοοικονομική κατάσταση και τις καταναλωτικές συνήθειες των νοικοκυριών (Household Finance and Consumption Survey)

Γενικές πληροφορίες – Στόχος

Η έρευνα «Household Finance and Consumption Survey (HFCS)» («Έρευνα») είναι μια δειγματοληπτική έρευνα η οποία διεξάγεται σε όλες τις χώρες της ζώνης του ευρώ, με θέμα τη χρηματοοικονομική κατάσταση και τις καταναλωτικές συνήθειες των νοικοκυριών. Η Έρευνα διεξάγεται από την Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου (ΚΤΚ) κάθε τρία χρόνια σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Kεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ).

Η Έρευνα, η οποία διεξάγεται μέσω προσωπικών συνεντεύξεων, έχει ως στόχο την καταγραφή, μέτρηση και ανάλυση των αποφάσεων που παίρνουν τα νοικοκυριά σε τομείς όπως, μεταξύ άλλων, η αποταμίευση, οι επενδύσεις, ο δανεισμός, η κατανάλωση, οι διάφοροι τρόποι συναλλαγών και η συνταξιοδότηση, τόσο σε προσωπικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο νοικοκυριού. Τα στοιχεία αυτά αποτελούν σημαντική πηγή πληροφόρησης για την κατανόηση της συμπεριφοράς των κυπριακών νοικοκυριών. Ταυτόχρονα, μπορούν να βοηθήσουν στην αξιολόγηση της επίδρασης που μπορεί να έχει μια οικονομική διαταραχή ή συγκεκριμένη πολιτική καθώς και τυχόν θεσμικές αλλαγές πάνω στις αποφάσεις των νοικοκυριών.

Τα δεδομένα είναι επίσης απαραίτητα για τον υπολογισμό διαφόρων συσχετίσεων όπως, μεταξύ άλλων, τον υπολογισμό των δομικών σχέσεων μεταξύ της κατανάλωσης και του εισοδήματος των νοικοκυριών, της επίδρασης αλλαγών των επιτοκίων στο ευρύτερο κοινωνικό πλαίσιο κλπ. Επιπλέον, τα δεδομένα αυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε ερευνητικά προγράμματα, τα αποτελέσματα των οποίων μπορούν να βοηθήσουν σε πολλούς τομείς. Για παράδειγμα, η ανάλυση αξιόπιστων στοιχείων που αφορούν ακίνητη περιουσία και άλλα στοιχεία ενεργητικού, εισόδημα, δάνεια και κατανάλωση μπορούν να βελτιώσουν τη γνώση αναφορικά με την οικονομική δομή της κοινωνίας, συμπεριλαμβανομένης και της ανισότητας. Επιπρόσθετα, τα στοιχεία αυτά παρέχουν σημαντική πληροφόρηση για το πως επηρεάζουν οι αποφάσεις νομισματικής πολιτικής τα νοικοκυριά, καθώς και για τη λήψη αποφάσεων στον τομέα της χρηματοοικονομικής σταθερότητας και των συστημάτων πληρωμών.

Ως εκ τούτου, τα στοιχεία μιας τέτοιας έρευνας μπορούν να συμβάλουν αποτελεσματικά με διάφορους τρόπους στη χάραξη οικονομικής πολιτικής. Αυτό υπογραμμίζεται και από την ΕΚΤ σε σχετική έκθεσή της τον Ιανουάριο του 2009 (πατήστε εδώ).

Όπως αναφέρθηκε και προηγουμένως, η Έρευνα αποτελεί μέρος ευρύτερου πλαισίου δειγματοληπτικής έρευνας HFCS που διεξάγεται και στις υπόλοιπες χώρες της ζώνης του ευρώ. Αυτό είναι ιδιαίτερα χρήσιμο για την κατάρτιση συγκρίσιμων στατιστικών που αφορούν όλες τις χώρες-μέλη της ζώνης του ευρώ. Τα δεδομένα αποστέλλονται στην ΕΚΤ για την κατάρτιση διάφορων στατιστικών σε επίπεδο τόσο των κρατών-μελών όσο και της ζώνης του ευρώ, με σκοπό την εκτενή χρήση σε ερευνητικά προγράμματα. Με βάση τις εμπειρίες που αποκομίζονται από κάθε κύμα γίνονται όλες οι απαραίτητες αναπροσαρμογές στα επόμενα κύματα με στόχο τη συλλογή όσο το δυνατόν πιο χρήσιμων πληροφοριών που θα συμβάλουν αποτελεσματικότερα στη βελτίωση των αποφάσεων νομισματικής πολιτικής, τόσο στο Ευρωσύστημα αλλά και σε κάθε χώρα ξεχωριστά.

Στο παρόν στάδιο η ΚΤΚ βρίσκεται στη διαδικασία διεξαγωγής του πέμπτου κύματος της Έρευνας. Περισσότερες πληροφορίες για την Έρευνα μπορούν να ληφθούν από την ιστοσελίδα της ΕΚΤ, πατώντας εδώ.

Εμπιστευτικότητα στοιχείων

Η ανωνυμία των συμμετεχόντων στην έρευνα τηρείται αυστηρά και διαφυλάσσεται η εμπιστευτικότητα των στοιχείων, εφόσον μετά την ολοκλήρωση της συνέντευξης, το όνομα και η διεύθυνση των συμμετεχόντων δεν συνδέονται ποτέ ξανά με οποιαδήποτε στοιχεία δίνονται κατά τη διάρκειά της. Όλες οι απαντήσεις στις ερωτήσεις του ερωτηματολογίου τυγχάνουν άκρως εμπιστευτικής μεταχείρισης. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη Νομική Βάση της επεξεργασίας των συλλεγόμενων δεδομένων, παρακαλούμε δείτε τη σχετική υπο-ενότητα πιο κάτω (*).

Δειγματοληψία – Μέγεθος Δείγματος

Η Έρευνα διεξάγεται σε όλη την Κύπρο και τα νοικοκυριά που συμμετέχουν σε αυτή επιλέγονται τυχαία χρησιμοποιώντας συγκεκριμένο σχέδιο δειγματοληψίας σύμφωνα με οδηγίες της ΕΚΤ. Το μέγεθος του δείγματος, το οποίο εξασφαλίζει την αντιπροσωπευτικότητα τόσο σε επίπεδο Κύπρου όσο και σε επίπεδο ευρωζώνης, κυμαίνεται γύρω στα 1200-1350 νοικοκυριά.

Η μέθοδος η οποία προτάθηκε από την ΕΚΤ, και υιοθετήθηκε από την ΚΤΚ ως η πιο ενδεδειγμένη για τη συλλογή των δεδομένων κατά τη διεξαγωγή των συνεντεύξεων, είναι η Computer-Assisted Personal Interviewing (CAPI). Με τη μέθοδο αυτή ο ερευνητής πραγματοποιεί τις προσωπικές συνεντεύξεις με τη χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή και οι απαντήσεις καταχωρούνται αυτόματα στον υπολογιστή και ταυτόχρονα αποθηκεύονται σε ειδικά σχεδιασμένο server.

Οι τομείς που καλύπτει η έρευνα είναι οι ακόλουθοι:

Γενικά Χαρακτηριστικά του νοικοκυριού: Ηλικία, χώρα γέννησης, φύλο, οικογενειακή κατάσταση, εκπαίδευση.
Ακίνητα περιουσιακά στοιχεία και χρηματοδότησή τους: Δάνεια, υποθήκες, ενοίκια, αξία της περιουσίας, οικονομική ενίσχυση, ανακαινίσεις/ επιδιορθώσεις.
Λοιπές υποχρεώσεις / Πιστωτικοί περιορισμοί: Πληροφορίες για άλλες υποχρεώσεις όπως δάνεια, λογαριασμούς υπερανάληψης (overdrafts), χρηματοδοτικές μισθώσεις, πιστωτικές κάρτες και άλλα είδη δανείων.
Ιδιωτικές επιχειρήσεις και χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία: Επιχειρήσεις που ανήκουν στο νοικοκυριό, επενδύσεις του νοικοκυριού σε χρηματοοικονομικά προϊόντα.
Απασχόληση: Πληροφορίες για την κύρια απασχόληση και για επιπρόσθετες εργασίες που πιθανόν να έχουν τα μέλη του νοικοκυριού.
Συνταξιοδοτικά και ασφαλιστικά προγράμματα: Πληροφορίες για τα συνταξιοδοτικά και ασφαλιστικά προγράμματα που έχουν τα μέλη του νοικοκυριού που αφορούν είδος, αξία, επενδύσεις, ποσό που καταβάλλεται μηνιαίως, κτλ.
Εισόδημα: Πληροφορίες για εισόδημα από μισθωτή εργασία, αυτοεργοδότηση, από συντάξεις φορέων κοινωνικής ασφάλισης, ιδιωτικά ή επαγγελματικά συνταξιοδοτικά προγράμματα, επιδόματα ανεργίας, από κοινωνικά επιδόματα προνοίας, από ακίνητη περιουσία, χρηματοοικονομικές επενδύσεις, ιδιωτικές επιχειρήσεις, καθώς και άλλες πηγές.
Μεταβιβάσεις και δωρεές μεταξύ γενεών: Πληροφορίες που αφορούν κληρονομιές ή δωρεές, αξία και από ποιες πηγές εξασφαλίσθηκαν.
Κατανάλωση: Ύψος κατανάλωσης σε σχέση με το εισόδημα, αποταμίευση.

Οι αρμόδιοι λειτουργοί του Τμήματος Οικονομικής Ανάλυσης και Ερευνών της ΚΤΚ παραμένουν στη διάθεσή σας και για οποιαδήποτε διευκρίνιση ή περαιτέρω πληροφόρηση χρειαστείτε μπορείτε να αποτείνεστε στα τηλέφωνα 22714299 / 22714434 και στη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου CyHFCS@centralbank.cy.

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

Συνοπτικά αποτελέσματα της έρευνας HFCS για την Κύπρο βρίσκονται στους πιο κάτω συνδέσμους

Ερευνητικά άρθρα βασισμένα στις κυπριακές ερωτήσεις της έρευνας HFCS

Antoniou, S., Evangelou, I., Kallenos, T., & Michail, N. (2022). Estimating the Mortgage Default Probability in Cyprus: Evidence using micro data. Cyprus Economic Policy Review, 16(1), 37-49.
Louka, K. G., & Michail, N. A. (2022). Missed payments, renegotiations, and household consumption. South-Eastern Europe Journal of Economics, 20(1), 31-50.
Michail, N., Patronidou, A., & Evangelou, I. (2021). Does Household Behaviour Depend on Monetary Policy? Evidence from Cyprus. Central Bank of Cyprus Working Paper Series (No. 2021-01)
Michail, N., Evangelou, I., & Hadjicharalambous, R. (2020). Income and Wealth Inequality in Cyprus: Empirical evidence from the Household Finance and Consumption Survey. Cyprus Economic Policy Review, 14(2), 50-60.

Ερωτηματολόγια της Έρευνας HFCS

Τα ερωτηματολόγια της έρευνας βρίσκονται στους πιο κάτω συνδέσμους:

Πρόσβαση στα δεδομένα

Οι ενδιαφερόμενοι ερευνητές μπορούν να συμπληρώσουν και να υποβάλουν αίτηση* για πρόσβαση στα στοιχεία της έρευνας HFCS για την Κύπρο. Σημειώνεται ότι η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου (ΚΤΚ) διατηρεί το δικαίωμα να απορρίψει οποιαδήποτε πρόταση η οποία έρχεται σε αντίθεση με τους σκοπούς διάθεσης των στοιχείων, όπως αυτοί καθορίζονται στη νομοθεσία. Εάν η πρόταση εγκριθεί, η ΚΤΚ θα αποστείλει στους ενδιαφερόμενους ερευνητές τις «κυπριακές» ερωτήσεις, ήτοι τις ερωτήσεις με το πρόθεμα «CY» στα ερωτηματολόγια. Για τα στοιχεία που αφορούν τις υπόλοιπες ερωτήσεις, οι ενδιαφερόμενοι ερευνητές χρειάζεται να απευθυνθούν στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα μέσω της ιστοσελίδας της έρευνας HFCS.

*Η αίτηση για πρόσβαση στα στοιχεία και η σχετική Συμφωνία Εμπιστευτικότητας (Confidentiality Agreement) βρίσκονται υπό αναθεώρηση, και τα αναθεωρημένα έγγραφα θα αναρτηθούν σύντομα στην ιστοσελίδα.

*Η νομική βάση για την επεξεργασία των συλλεγόμενων δεδομένων αφορά τους συμμετέχοντες στην έρευνα.

Η ΚΤΚ, ως υπεύθυνος επεξεργασίας κατά την έννοια του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Απριλίου 2016 για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και την κατάργηση της οδηγίας 95/46/ΕΚ (Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων) (εφεξής ο «ΓΚΠΔ»), σας παρέχει την πιο κάτω πληροφόρηση:

Τα δεδομένα σας προσωπικού χαρακτήρα (στοιχεία επικοινωνίας), έχουν συλλεχθεί από την Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου και θα τύχουν επεξεργασίας, δυνάμει του άρθρου 5.1 του Καταστατικού του Ευρωπαϊκού Συστήματος Κεντρικών Τραπεζών και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και των άρθρων 6(2)(η) και 63 των περί της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου Νόμων του 2002 έως 2017, και ως εκάστοτε αυτοί τροποποιούνται, για συμμετοχή σας στην έρευνα υπό τον πιο πάνω τίτλο και θέμα.

Η επεξεργασία θα πραγματοποιηθεί ανώνυμα για σκοπούς έρευνας και αναλύσεων που θα αποτελέσουν πηγή πληροφόρησης για καλύτερη διαμόρφωση της νομισματικής πολιτικής. Οι απαντήσεις σας στο ερωτηματολόγιο συλλέγονται ανώνυμα και η διασύνδεσή τους με τα δεδομένα σας προσωπικού χαρακτήρα δεν είναι εφικτή. Τα προσωπικά σας δεδομένα κατά τη συμμετοχή σας στην έρευνα πρόκειται να τύχουν επεξεργασίας μόνο για σκοπούς ελέγχου της έρευνας, έτσι ώστε οι υπεύθυνοι λειτουργοί της ΚΤΚ να έχουν τη δυνατότητα να επικοινωνήσουν μαζί σας για τυχόν επιβεβαίωση για τη διεξαγωγή της συνέντευξης. Τα δεδομένα σας προσωπικού χαρακτήρα θα τύχουν εμπιστευτικού χειρισμού και μετά την ολοκλήρωση της διεξαγωγής της συνέντευξης, τα προσωπικά σας δεδομένα θα διαγραφούν.

Σύμφωνα με το ΓΚΠΔ, έχετε δικαίωμα να υποβάλετε αίτημα για πρόσβαση και διόρθωση των δεδομένων σας προσωπικού χαρακτήρα ή περιορισμό της επεξεργασίας που σας αφορά ή εναντίωση σε αυτήν ή το δικαίωμα να ζητήσετε τη διαγραφή των στοιχείων σας.

Για οποιαδήποτε περαιτέρω πληροφορία σχετικά με την επεξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που σας αφορά ή για να ασκήσετε οποιαδήποτε από τα δικαιώματά σας, μπορείτε να επικοινωνήσετε με τον Λειτουργό Προστασίας Δεδομένων της ΚΤΚ στη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου dpo@centralbank.cy.

Εάν έχετε ασκήσει κάποιο από τα πιο πάνω δικαιώματά σας και αισθάνεστε ότι δεν έχουν αντιμετωπιστεί ικανοποιητικά ή ότι έχουν παραβιαστεί, έχετε δικαίωμα να υποβάλετε να υποβάλετε καταγγελία στο Γραφείο της Επιτρόπου Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (https://www.dataprotection.gov.cy).