Η σημασία της χρηματοοικονομικής παιδείας για τους πολίτες και την οικονομία βρέθηκε στο επίκεντρο της εκδήλωσης που διοργάνωσε η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου (KTK) στις 18 Ιουνίου 2026. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο ιδιαίτερα κρίσιμη για την Ευρώπη, κατά την οποία εντείνονται οι προσπάθειες για την ενίσχυση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων (ΕΑΕ), με στόχο τη διοχέτευση των σημαντικών αποταμιεύσεων των Ευρωπαίων πολιτών σε παραγωγικές επενδύσεις που θα στηρίξουν την ανάπτυξη, την καινοτομία και τη διεθνή ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Κατά τον χαιρετισμό, η κ. Λένα Κλεάνθους, Προϊσταμένη της Υπηρεσίας Χρηματοοικονομικού Αλφαβητισμού της ΚΤΚ, ανάφερε ότι η πρωτοβουλία εντάσσεται στη στρατηγική της ΚΤΚ που θέτει τον πολίτη στο επίκεντρο, τονίζοντας ότι η αποτελεσματική λήψη χρηματοοικονομικών αποφάσεων εξαρτάται από τη γνώση, την κατανόηση και την εμπιστοσύνη των πολιτών. Υπογράμμισε ότι η χρηματοοικονομική παιδεία αποτελεί βασικό πυλώνα οικονομικής ανθεκτικότητας και κοινωνικής συνοχής.
Ιδιαίτερη σημασία είχε η παρουσίαση των αποτελεσμάτων της πρόσφατης στοχευμένης έρευνας της ΚΤΚ από την κ. Πάνη Καραμάνου, Προϊσταμένης της Γενικής Διεύθυνσης Χρηματοοικονομικής Σταθερότητας και Εξυγίανσης. Η έρευνα αποτύπωσε τις γνώσεις, τις στάσεις και τις συμπεριφορές των πολιτών ως προς τη διαχείριση των οικονομικών τους, καταδεικνύοντας ότι, παρά την ύπαρξη αποταμιεύσεων, αυτές παραμένουν σε μεγάλο βαθμό επικεντρωμένες σε παραδοσιακές μορφές, όπως οι τραπεζικές καταθέσεις. Παράλληλα, καταγράφηκε αυξημένο αίσθημα ανασφάλειας στις χρηματοοικονομικές αποφάσεις, ενώ σημαντικό μέρος των πολιτών θεωρεί ότι δεν έχει ίσες ευκαιρίες πρόσβασης σε αποταμιευτικά και επενδυτικά προϊόντα σε σχέση με άλλους Ευρωπαίους πολίτες.
Η συζήτηση στρογγυλής τραπέζης που ακολούθησε, με συντονιστή τον καθηγητή Πανεπιστημίου Κύπρου, κ. Ανδρέα Μιλιδώνη, και τη συμμετοχή του Διοικητή της ΚΤΚ, κ. Χριστόδουλου Πατσαλίδη, και του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος (ΤτΕ), κ. Γιάννη Στουρνάρα, επικεντρώθηκε στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη στη μετατροπή των αποταμιεύσεων σε επενδύσεις, καθώς και στη σημασία της χρηματοοικονομικής εκπαίδευσης.
Ανοίγοντας τη συζήτηση, ο κ. Μιλιδώνης επισήμανε ότι το μέσο κυπριακό νοικοκυριό αποταμιεύει σημαντικά λιγότερο σε σύγκριση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, με μεγάλο μέρος των αποταμιεύσεων να παραμένει σε τραπεζικούς λογαριασμούς χαμηλών ή μηδενικών αποδόσεων. Τόνισε ότι αποτελεί πρόκληση για τους φορείς χάραξης πολιτικής να ενθαρρύνουν τη διοχέτευση των αποταμιεύσεων προς επενδύσεις που διασφαλίζουν τη διατήρηση της αξίας τους έναντι του πληθωρισμού, επισημαίνοντας ότι η ΕΑΕ αποτελεί σημαντικό βήμα προς αυτήν την κατεύθυνση.
Στη συνέχεια, ο κ. Πατσαλίδης υπογράμμισε ότι το ζήτημα είναι πολυδιάστατο και συνδέεται με έναν συνδυασμό παραγόντων, όπως η περιορισμένη χρηματοοικονομική γνώση, η χαμηλή εμπιστοσύνη στις επενδύσεις, η αντίληψη του κινδύνου και τα ίδια τα πρότυπα συμπεριφοράς των πολιτών. Τόνισε ότι τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι στην Κύπρο, όσο και ευρύτερα στην Ευρώπη, οι πολίτες εξακολουθούν να προτιμούν την ασφάλεια και τη ρευστότητα των καταθέσεων, ενώ η επένδυση συχνά εκλαμβάνεται ως πολύπλοκη ή ως επιλογή που αφορά περιορισμένη ομάδα πολιτών.
Αναφερόμενος στον ρόλο του χρηματοπιστωτικού συστήματος, επεσήμανε ότι οι τράπεζες καλούνται να λειτουργήσουν ως γέφυρα μεταξύ αποταμιευτών και επενδυτικών ευκαιριών. Η ΕΑΕ δεν στοχεύει στην υποκατάστασή τους, αλλά στη συμπλήρωση των πηγών χρηματοδότησης και στη δημιουργία περισσότερων επιλογών για τους πολίτες, ενισχύοντας παράλληλα την ανθεκτικότητα του χρηματοοικονομικού συστήματος μέσω της διαφοροποίησης.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε επίσης στο ζήτημα της εμπιστοσύνης και της πραγματικής πρόσβασης των πολιτών στις επενδυτικές ευκαιρίες, τονίζοντας ότι η συμμετοχή προϋποθέτει ένα περιβάλλον με ίσους κανόνες, επαρκή προστασία και διαφάνεια. Σημείωσε ότι ο κατακερματισμός της ευρωπαϊκής αγοράς εξακολουθεί να αποτελεί εμπόδιο, καθιστώντας ακόμη πιο αναγκαία την προώθηση πρωτοβουλιών όπως η ΕΑΕ.
Από την πλευρά του, ο κ. Στουρνάρας επισήμανε ότι η ταυτόχρονη ανάπτυξη ισχυρών τραπεζών και ανεπτυγμένων κεφαλαιαγορών συνδέεται με υψηλότερα επίπεδα επενδύσεων, παραγωγικότητας και οικονομικής ανάπτυξης. Υπογράμμισε ότι η Ευρώπη εξακολουθεί να υπολείπεται σε επενδύσεις, ιδιαίτερα σε καινοτόμες και παραγωγικές δραστηριότητες, σε σύγκριση με οικονομίες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, όπου τα δύο αυτά στοιχεία λειτουργούν συμπληρωματικά και αλληλοενισχύονται.
Συμπλήρωσε ότι στρατηγικός στόχος της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων είναι η ενίσχυση και εμβάθυνση των κεφαλαιαγορών, με τρόπο που να συμπληρώνει —και όχι να ανταγωνίζεται— τον τραπεζικό τομέα. Πρωτοβουλίες όπως η αυτόματη εγγραφή σε επαγγελματικά συνταξιοδοτικά προγράμματα και η δημιουργία Λογαριασμού Αποταμίευσης και Επένδυσης με κοινά χαρακτηριστικά σε όλα τα κράτη-μέλη στοχεύουν στη σταδιακή διεύρυνση της συμμετοχής των πολιτών στις αγορές κεφαλαίου.
Αναφερόμενος στις προοπτικές της ΕΑΕ ως προς τη διεύρυνση της συμμετοχής των πολιτών στις αγορές κεφαλαίου, επεσήμανε ότι αυτό προϋποθέτει τη βελτίωση των αναμενόμενων αποδόσεων, χωρίς αντίστοιχη αύξηση του κινδύνου, γεγονός που συνδέεται άμεσα με την ενίσχυση της παραγωγικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας, μέσω στοχευμένων επενδύσεων σε στρατηγικούς τομείς, όπως η καινοτομία και η ενεργειακή μετάβαση.
Στο πλαίσιο της συζήτησης για τις μελλοντικές δράσεις, ο κ. Πατσαλίδης αναφέρθηκε στην ενίσχυση των πρωτοβουλιών χρηματοοικονομικής παιδείας σε εθνικό επίπεδο, με ιδιαίτερη αναφορά στην επικείμενη λειτουργία της ιστοσελίδας της Κυπριακής Επιτροπής Χρηματοοικονομικού Αλφαβητισμού και Παιδείας (ΚΕΧΑΠ), η οποία θα αποτελέσει μια κεντρική, αξιόπιστη πηγή πληροφόρησης για τους πολίτες. Υπογράμμισε ότι οι δράσεις που υλοποιούνται δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στη σύνδεση της γνώσης με την καθημερινή ζωή, στη στήριξη ευάλωτων ομάδων και στην εκπαίδευση των νέων από νεαρή ηλικία . Ειδικότερα, όσον αφορά τους νέους, επεσήμανε την ανάγκη η χρηματοοικονομική παιδεία να αποκτήσει σταθερή και ουσιαστική θέση στο εκπαιδευτικό σύστημα.
Ο κ. Στουρνάρας υπογράμμισε ότι η ενίσχυση της χρηματοοικονομικής παιδείας αποτελεί βασική προτεραιότητα της ΤτΕ, μέσω μιας συνεκτικής στρατηγικής που εστιάζει στην εκπαίδευση, την ενημέρωση του κοινού και την αξιοποίηση της έρευνας. Στόχος, τόνισε, είναι η ενδυνάμωση των πολιτών στην ορθολογική λήψη χρηματοοικονομικών αποφάσεων και η ενίσχυση της εμπιστοσύνης στο χρηματοπιστωτικό σύστημα και την οικονομία. Αναφέρθηκε στην υλοποίηση στοχευμένων δράσεων ενημέρωσης, όπως και ψηφιακών εκστρατειών με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης, με ιδιαίτερη έμφαση σε συγκεκριμένες ομάδες του πληθυσμού, όπως οι νέοι και οι γυναίκες. Τέλος, έκανε ειδική αναφορά στη νέα ιστοσελίδα της ΤτΕ “weconomy”, η οποία απευθύνεται σε μαθητές, γονείς και ενήλικες, και θα εμπλουτίζεται σταδιακά με πρόσθετο περιεχόμενο.
Καταληκτικά, η εκδήλωση ανέδειξε ότι ο χρηματοοικονομικός αλφαβητισμός αποτελεί καθοριστικό παράγοντα τόσο για τη βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών όσο και για την επιτυχία των ευρωπαϊκών πολιτικών και τη μετάβαση σε ένα πιο ανθεκτικό οικονομικό μοντέλο. Σε ένα ολοένα πιο σύνθετο οικονομικό περιβάλλον, ο χρηματοοικονομικός αλφαβητισμός λειτουργεί ως βασικό εργαλείο που επιτρέπει τεκμηριωμένες αποφάσεις, αξιοποίηση των ευκαιριών και ενεργό συμμετοχή στη βιώσιμη ανάπτυξη.
Το κεντρικό μήνυμα της εκδήλωσης είναι σαφές: η χρηματοοικονομική παιδεία δεν αποτελεί πλέον πολυτέλεια, αλλά θεμελιώδη δεξιότητα ζωής, αναγκαία για μια πιο δυναμική, συμπεριληπτική και ανταγωνιστική Ευρώπη.