Ο ρόλος της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου
Ο ρόλος της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου (ΚΤΚ) καθορίζεται στους περί της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου Νόμους του 2002 έως 2007, όπου το άρθρο 6(2)(ζ) καθορίζει, μεταξύ άλλων αρμοδιοτήτων της Τράπεζας, την προώθηση, ρύθμιση και επίβλεψη της ομαλής λειτουργίας των συστημάτων πληρωμών, εκκαθάρισης ή και διακανονισμού συναλλαγών. Ο ρόλος αυτός αναπτύσσεται στο άρθρο 48, το οποίο προνοεί ότι η Τράπεζα δύναται να διαχειρίζεται, συμμετέχει ή να γίνεται μέλος οποιουδήποτε συστήματος πληρωμών, εκκαθάρισης ή και διακανονισμού συναλλαγών, να θέτει υπό την επίβλεψή της τα εν λόγω συστήματα που λειτουργούν στη Δημοκρατία, να εκδίδει οδηγίες που ρυθμίζουν τις εργασίες και τον τρόπο λειτουργίας των συστημάτων αυτών που βρίσκονται υπό την επίβλεψή της, και να επιβάλλει διοικητικό πρόστιμο και να λαμβάνει δικαστικά μέτρα για μη συμμόρφωση.
Η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου, ασκώντας τις πιο πάνω εξουσίες, έχει θέσει υπό την επίβλεψή της τα ακόλουθα συστήματα:
Επίσης, ενεργώντας ως η Αρμόδια Αρχή σύμφωνα με τις πρόνοιες του περί του Αμετάκλητου του Διακανονισμού στα Συστήματα Πληρωμών και στα Συστήματα Διακανονισμού Αξιογράφων Νόμου του 2003 εως 2011, έχει κυρήξει ως συστημικά σημαντικά, και ειδοποιήσει σχετικά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Σύστημα TARGET2-CY της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου και το Κεντρικό Αποθετήριο και Κεντρικό Μητρώο Αξιών του Χρηματιστηρίου Αξιών Κύπρου.
Επίβλεψη Συστημάτων Πληρωμών, Εκκαθάρισης και Διακανονισμού Συναλλαγών
Η επίβλεψη των υπό αναφορά συστημάτων εφαρμόζεται ακολουθώντας την πιο κάτω διαδικασία:
Τα πρότυπα που ακολουθούνται από την Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου είναι κατά κύριο λόγο αυτά που υιοθετούνται από το Ευρωσύστημα. Όπου δεν υπάρχουν ακόμη, η Τράπεζα θα καθορίσει τα δικά της, μέχρι να υιοθετηθούν κοινά πρότυπα σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Το γενικό πλαίσιο περιγράφεται στην έκθεση " Πολιτική Επίβλεψης του Ευρωσυστήματος", Φεβρουάριος 2009.
Το Διοικητικό Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) έχει υιοθετήσει τις “Βασικές Αρχές για Συστημικά Σημαντικά Συστήματα Πληρωμών” της Διεθνούς Τράπεζας Διακανονισμών ως τα πρότυπα που εφαρμόζονται για τέτοια συστήματα. Η εν λόγω έκθεση παραθέτει δέκα βασικές αρχές καθώς και τέσσερεις αρμοδιότητες των κεντρικών τραπεζών σε σχέση με τα συστημικά σημαντικά συστήματα. Σε μεταγενέστερο στάδιο η ΕΚΤ υιοθέτησε ανάλογα πρότυπα για τα συστήματα μικρής αξίας όπου αυτά κατηγοριοποιούνται ανάλογα με τη σημασία τους και υιοθετούνται τα πρότυπα σε ανάλογο βαθμό αυστηρότητας εφαρμογής.
Πιο πρόσφατα έχουν υιοθετηθεί κοινά πρότυπα για την αξιολόγηση σχεδίων που παρέχουν μέσα πληρωμής. Στην βάση αυτών υιοθετήθηκε μεθοδολογία για την αξιολόγηση των σχεδίων που παρέχουν πληρωμές μέσω καρτών ώστε η αξιολόγηση των σχεδίων αυτών να είναι όσο το δυνατό πιο αξιόπιστη και αποτελεσματική. Επίσης έχουν υιοθετηθεί πρότυπα για την επίβλεψη σχεδίων εμβασμάτων πληρωμών και απ' ευθείας χρεώσεων.
Όσον αφορά τα συστήματα διακανονισμού συναλλαγών σε αξιόγραφα, το Ευρωπαϊκό Σύστημα Κεντρικών Τραπεζών (ΕΣΚΤ) σε συνεργασία με το Συμβούλιο Ευρωπαϊκών Επιτροπών Κεφαλαιαγοράς (CESR) έχουν αναπτύξει τα πρότυπα και τη μεθοδολογία αξιολόγησης των συστημάτων αυτών και των κεντρικών αντισυμβαλλόμενων σε συναλλαγές. Τα πρότυπα αυτά αφορούν, πέρα από τα κεντρικά αποθετήρια, τους κεντρικούς αντισυμβαλλόμενους, και απευθύνονται στις αρμόδιες εποπτικές αρχές.
Με βάση τα πιο πάνω πρότυπα αξιολογούνται τα συστήματα κάθε χώρας, καθώς και τα διασυνοριακά, για την αντιμετώπιση των διάφορων κινδύνων (νομικής, λειτουργικής, πιστωτικής, ρευστότητας και συστημικής φύσης) και για την επίτευξη ασφαλών και αποδοτικών συστημάτων πληρωμών.
Η όλη διαδικασία είναι δυναμική καθώς αλλάζουν τόσο τα πρότυπα όσο και τα συστήματα με την εφαρμογή νέας τεχνολογίας και εισαγωγή νέων προϊόντων από τα πιστωτικά ιδρύματα. Η αξιολόγηση συστημάτων επαναλαμβάνεται σε τακτά διαστήματα, με συχνότερη επανάληψη για τα συστήματα συστημικής σημασίας. Ως μία από τις βασικές αρμοδιότητες της Τράπεζας, αυτή ασκείται στο υψηλότερο δυνατό επαγγελματικό επίπεδο από άρτια καταρτισμένο προσωπικό.
Το πιο κάτω εγχειρίδιο (στην αγγλική γλώσσα) καθορίζει την πολιτική της Τράπεζας και αναπτύσσει τη διαδικασία εφαρμογής σε σχέση με την επίβλεψη των εν λόγω συστημάτων. Αυτό επιτυγχάνεται με διαφάνεια, καθώς είναι προσβάσιμο από όλους μέσω της ιστοσελίδας της Τράπεζας και εφαρμόζεται ισότιμα τόσο για τα συστήματα της Τράπεζας όσο και για τα συστήματα που ανήκουν σε τρίτους.