03 Δεκεμβρίου 2023: Κοινή συνέντευξη του προέδρου της Bundesbank, Δρ. Joachim Nagel και του Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, Κωνσταντίνου Ηροδότου στην Καθημερινή Κύπρου
Κοινή συνέντευξη του προέδρου της Bundesbank, Δρ. Joachim Nagel (JN) και του Διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, Κωνσταντίνου Ηροδότου (ΚΗ) στον δημοσιογράφο Παναγιώτη Ρουγκάλα στην Καθημερινή Κύπρου που δημοσιεύθηκε στις 3 Δεκεμβρίου 2023.
1. Ποια είναι η πρόβλεψή σας για την πορεία του πληθωρισμού στην ευρωζώνη κατά το επόμενο έτος και ποιοι παράγοντες πιστεύετε ότι θα επηρεάσουν περισσότερο την τάση αυτή;
J.N.: Είδαμε μια ενθαρρυντική μείωση του πληθωρισμού φέτος. Ειδικότερα, οι τιμές της ενέργειας έχουν μειωθεί. Ωστόσο, δεν μπορούμε να θεωρήσουμε δεδομένο ότι ο πληθωρισμός θα συνεχίσει να μειώνεται και τους επόμενους μήνες. Επιτρέψτε μου να αναφέρω τρεις παράγοντες. Πρώτον, ο αντίκτυπος των επιδράσεων βάσεις στην καθοδική πορεία του πληθωρισμού εξασθενεί (dampening base effects are getting weaker). Οι τιμές ήταν ήδη πολύ υψηλές το φθινόπωρο του 2022, γι’ αυτό η αύξηση στο επίπεδο του φθινοπώρου του 2023 ήταν συγκριτικά μικρή. Αυτό το μαθηματικό αποτέλεσμα σύντομα δεν θα υφίσταται. Δεύτερον, τα δημοσιονομικά μέτρα που έχουν σχεδιαστεί για να περιορίσουν τις αυξήσεις της τιμής της ενέργειας καταργούνται σταδιακά σε πολλές χώρες της ευρωζώνης. Τρίτον, η συνεχιζόμενη υψηλή ζήτηση για εργαζομένους σημαίνει ότι η αύξηση των μισθών πιθανόν να παραμείνει ισχυρή. Συνολικά, αναμένω ότι ο πληθωρισμός θα συνεχίσει να μειώνεται, αλλά με βραδύτερο ρυθμό και με πιθανές αυξομειώσεις στην πορεία.
2. Πόσο κοντά βρισκόμαστε στο τέλος των αυξήσεων των επιτοκίων, δεδομένου ότι ο κ. Nagel σχολίασε πρόσφατα ότι ο πληθωρισμός είναι «ένα άπληστο θηρίο»;
J.N.: Ο υψηλός πληθωρισμός πλήττει τα εισοδήματα και τα περιουσιακά στοιχεία. Και έχει εισχωρήσει βαθιά στην οικονομία: οι υποκείμενες πιέσεις στις τιμές - για αγαθά και υπηρεσίες γενικά - εξακολουθούν να είναι ισχυρές. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο έχω αποκαλέσει τον πληθωρισμό ένα πεισματάρικο, άπληστο θηρίο. Δεν έχουμε ακόμη κερδίσει τη μάχη κατά του πληθωρισμού. Η επόμενη φάση της μείωσης του πληθωρισμού θα είναι πιο δύσκολη. Προσθέστε και ένα σενάριο στο οποίο η κλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων θα μπορούσε να συνεπάγεται υψηλότερο πληθωρισμό και γίνεται σαφές ότι θα ήταν πολύ νωρίς για να κηρύξουμε τη νίκη επί των υψηλών ρυθμών πληθωρισμού. Δεν μπορώ να πω αν τα επιτόκια έχουν ήδη φτάσει στο αποκορύφωμά τους. Στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ, αποφασίζουμε για τα επιτόκια ανά συνεδρίαση, με την προσέγγισή μας να βασίζεται στα δεδομένα που έχουμε ενώπιον μας.
3. Ποιες είναι οι προβλέψεις σας για την ευρωπαϊκή οικονομία την επόμενη πενταετία και ποιος είναι ο ρόλος της ΕΚΤ στη διαμόρφωση της μελλοντικής της πορείας;
Κ.Η.: H υποτονική ανάπτυξη της ευρωπαϊκής οικονομίας κατά το 2023 (0.7%) ήταν αναμενόμενη, ωστόσο, είναι σημαντικό να σημειώσουμε ότι αποφεύχθηκε αυτό που αποκαλούμε «hard landing ή ανώμαλη προσγείωση». Η οικονομία της ευρωζώνης αναμένεται να ανακάμψει περαιτέρω κατά τα επόμενα έτη και συγκεκριμένα αναμένεται να πετύχει ανάπτυξη 1.5% το 2025. Στην Κύπρο τα δεδομένα είναι καλύτερα αφού μέχρι το 2025 η ανάπτυξη αναμένεται να φτάσει το 3.1%. Καθοριστικός παράγοντας για την υλοποίηση των προβλέψεων, είναι η ζήτηση και οι επενδύσεις. Η σταθερότητα των τιμών είναι απαραίτητη προϋπόθεση για να επιτευχθούν οι προβλέψεις που αφορούν την ζήτηση και τις επενδύσεις και γι’ αυτό η συνεισφορά της νομισματικής πολιτικής της ΕΚΤ στην δημιουργία βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης είναι καθοριστική. Χωρίς σταθερότητα και συγκράτηση των τιμών, οι άνθρωποι θα δυσκολεύονται να αγοράσουν τα αναγκαία και οι επιχειρήσεις να προγραμματίσουν τις επενδύσεις για την ανάπτυξή τους.
4. Κατά την άποψή σας, εκτός από τον πληθωρισμό, ποιες άλλες προκλήσεις αντιμετωπίζει η ευρωπαϊκή οικονομία και πώς θα πρέπει να προσαρμοστεί η νομισματική πολιτική για να αντιμετωπίσει αυτές τις προκλήσεις;
Κ.Η.: Οι προκλήσεις για την ζώνη του ευρώ είναι σημαντικές και πολύ-επίπεδες. Μόνο και μόνο η ταχύτητα με την οποία κάποιες μέγα-τάσεις αναπτύσσονται αποτελεί πρόκληση. Οι γεωπολιτικές εξελίξεις και οι συνέπειες τους -κοινωνικές και οικονομικές, η ασθενής αύξηση της παραγωγικότητας, το φαινόμενο της «αποπαγκοσμιοποίησης» και οι πιθανές συνέπειες στις τιμές προϊόντων, οι τεχνολογικές εξελίξεις και ειδικά η ραγδαία άνοδος της Τεχνητής Νοημοσύνης, αποτελούν τεράστιες προκλήσεις που απαιτούν συστηματική παρακολούθηση και γρήγορη λήψη αποφάσεων. Όπως βέβαια και η αναγκαιότητα για την πράσινη μετάβαση, η οποία θα έχει μεν κόστος αλλά αποτελεί μονόδρομο και σίγουρα η υλοποίηση της θα είναι ευεργετική για όλους. Πρόκειται για τάσεις που παρακολουθούμε συστηματικά στην ΕΚΤ και στις εθνικές Κεντρικές Τράπεζες ώστε όποτε χρειαστεί να ληφθούν οι κατάλληλες αποφάσεις με βασικό γνώμονα τη διατήρηση της σταθερότητας των τιμών.
5. Ποιες είναι οι πιο ανησυχητικές συνέπειες για την ευρωπαϊκή οικονομία από τον συνεχιζόμενο πόλεμο μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς; Έχοντας παράλληλα κατά νου και τη συνεχιζόμενη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
J.N.: Αυτοί οι φρικτοί πόλεμοι είναι πάντα στο μυαλό μου. Όσον αφορά τις επιπτώσεις στην ευρωπαϊκή οικονομία, βλέπω τους μεγαλύτερους κινδύνους να αφορούν την αγορά ενέργειας. Οι πόλεμοι έχουν επίσης αυξήσει τον βαθμό αβεβαιότητας που επηρεάζει τις οικονομικές προοπτικές.
Κ.Η.: Πάντα σε τέτοιες περιπτώσεις η ανθρωπιστική πτυχή είναι η πιο σημαντική. Από οικονομικής πλευράς, ο αντίκτυπος των συγκρούσεων στην Ευρωπαϊκή οικονομία προς το παρόν είναι περιορισμένος. Εντούτοις, μία ενδεχόμενη κλιμάκωση των συγκρούσεων τόσο στην Ουκρανία όσο και στη Μέση Ανατολή ενδεχομένως να επηρεάσει την πορεία ανάκαμψης της ευρωζώνης και να οδηγήσει τον πληθωρισμό σε υψηλότερα από τα προβλεπόμενα επίπεδα με συνεπακόλουθη επιβράδυνση της πορείας διόρθωσής του.
6. Δεδομένης της ανομοιογένειας μεταξύ των οικονομιών της ευρωζώνης, η ΕΚΤ εξισορροπεί επαρκώς τη νομισματική της πολιτική ώστε να καλύπτει τόσο τις ισχυρότερες όσο και τις πιο αδύναμες οικονομίες;
J.N.: Στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ, επιδίωξη μας είναι η σταθερότητα των τιμών στην ευρωζώνη στο σύνολό της. Οι διαρθρωτικές διαφορές μεταξύ των οικονομιών της ευρωζώνης, καθώς και οι ιδιοσυγκρασιακοί επιχειρηματικοί κύκλοι σημαίνουν ότι η ενιαία νομισματική πολιτική μπορεί να μην έχει παντού την ίδια επίδραση στις τιμές ή την παραγωγή. Οι διαφορές αυτές δεν μπορούν να αποφευχθούν πλήρως σε μια νομισματική ένωση κυρίαρχων κρατών. Εναπόκειται στους υπεύθυνους χάραξης οικονομικής πολιτικής σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο να στηρίξουν τη διαρθρωτική σύγκλιση και να αντιμετωπίσουν τις διαφορετικές θέσεις στον επιχειρηματικό κύκλο. Στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ, η εντολή μας είναι να λαμβάνουμε την καλύτερη δυνατή απόφαση για την σταθερότητα των τιμών στη ευρωζώνη στο σύνολό της.
Κ.Η.: Είναι λογικό η νομισματική πολιτική να επιδρά διαφορετικά στην εθνική οικονομία της κάθε χώρας κι αυτό οφείλεται τόσο σε διαφορετικούς οικονομικούς παράγοντες, όσο και σε κοινωνικούς παράγοντες. Ωστόσο, κοιτάζοντας τα δεδομένα, δεν υπάρχει κάποια χώρα στην ευρωζώνη που να μην έχει επηρεαστεί από τον υψηλό πληθωρισμό και στην οποία να μην ήταν αναγκαίο να επανέλθει η σταθερότητα των τιμών. Και παρά τις εθνικές διαφορές, οι αποφάσεις της ΕΚΤ επηρέασαν με παρόμοιο τρόπο τις χώρες της ευρωζώνης, γεγονός που συνέβαλε στη μεγάλη μείωση του πληθωρισμού, φέρνοντας τον στόχο του 2% ακόμα πιο κοντά.
7. Πώς θα περιγράφατε τη σχέση μεταξύ μιας από τις μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρώπης και μιας από τις μικρότερες; Υπάρχουν κοινά σημεία και κατανόηση μεταξύ Γερμανίας και Κύπρου σε θέματα νομισματικής πολιτικής;
J.N.: Μοιραζόμαστε βαθύτατους δεσμούς με την Ευρώπη. Η Κύπρος βρίσκεται στην καρδιά της Ευρώπης, διαθέτει από τις παλαιότερες ρίζες στην ήπειρο και είναι βαθιά ενσωματωμένη στην ιστορία της. Πέραν αυτού, αυτό που μας ενώνει όλους στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ είναι ο κοινός μας στόχος: η διατήρηση της σταθερότητας των τιμών στη ευρωζώνη.
Κ.Η.: Οι δύο χώρες, παρά τις διαφορές στο μέγεθός τους και τα διαφορετικά τους χαρακτηριστικά, αντιμετωπίζουν μία κοινή πρόκληση όπως κι οι υπόλοιπες χώρες της ευρωζώνης: τη μεγάλη αύξηση των τιμών που οδηγεί σε σημαντική μείωση της αγοραστικής δυνατότητας για τον καταναλωτή και τα νοικοκυριά. Επιπρόσθετα, κατά την επίσκεψη του Δρ. Nagel στην Κύπρο, συμφωνήσαμε για μία θεσμοθετημένη τεχνοκρατική συνεργασία μεταξύ Bundesbank και Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου.