Λευκωσία, 28 Νοεμβρίου 2019
Κύριε Πρόεδρε, κυρίες και κύριοι Βουλευτές,
Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση να καταθέσω τις απόψεις μου ως Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου με την ευκαιρία της συζήτησης του Προϋπολογισμού του κράτους για το έτος 2020. Αποτελεί καθήκον της Κεντρικής Τράπεζας να προβαίνει σε μια αντικειμενική αξιολόγηση των τρεχουσών οικονομικών εξελίξεων στη χώρα μας και ασφαλώς, η σημερινή συζήτηση για τον κρατικό προϋπολογισμό του 2020 εμπίπτει στα πλαίσια του καθήκοντος αυτού.
Εγχώριες οικονομικές εξελίξεις
Η κυπριακή οικονομία συνεχίζει να καταγράφει ισχυρούς ρυθμούς ανάπτυξης, αν και επιβραδυνόμενους. Η ανάπτυξη ανήλθε στο 4,1% το 2018, ελαφρώς χαμηλότερη από 4,4% το προηγούμενο έτος. Το πρώτο εξάμηνο του 2019 η ανάπτυξη έφτασε στο 3,3% έναντι 1,2% στη ζώνη του ευρώ (εποχικά διορθωμένα στοιχεία), γεγονός που κατατάσσει την Κύπρο στις ταχύτερα αναπτυσσόμενες οικονομίες του νομισματικού μπλοκ.
Η μεγέθυνση του ΑΕΠ κατά το πρώτο τρίμηνο του 2019 οφείλεται κυρίως στην πορεία της εγχώριας ζήτησης. Μεγάλες ιδιωτικές επενδύσεις, με σημαντικό ποσοστό χρηματοδότησης μέσω ξένων κεφαλαίων, βρίσκονται στο στάδιο υλοποίησης. Σημαντικά συμβάλει και η άνοδος της ιδιωτικής κατανάλωσης (3,7% αύξηση και 2,4 ποσοστιαίες μονάδες συνεισφορά στην άνοδο του ΑΕΠ ), η οποία αντικατοπτρίζει την αύξηση στο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών, λόγω κυρίως της ανόδου στην απασχόληση (3,2%) και σε μικρότερο βαθμό της αύξησης των μισθών (1,2%). Ταυτόχρονα, τα ιστορικά χαμηλά επιτόκια που επικρατούν στη ζώνη του ευρώ, έχουν στηρίξει την πορεία τόσο των επενδύσεων όσο και της ιδιωτικής κατανάλωσης.
Αν και ο ρυθμός αύξησης του ΑΕΠ υπερβαίνει το δυνητικό, λόγω του ότι η ανάπτυξη οφείλεται σε συγκεκριμένους τομείς και παράγοντες, τα συνηθισμένα σημάδια της έντονης οικονομικής δραστηριότητας δεν αντικατοπτρίζονται σε όλους τους δείκτες της εγχώριας οικονομίας. Για παράδειγμα, το ισοζύγιο πληρωμών, ως αποτέλεσμα και της έντονης δραστηριότητας στον κατασκευαστικό τομέα κατέγραψε κάποια επιδείνωση, ενώ η ανεργία μειώνεται σημαντικά. Αντίθετα, ο πληθωρισμός παραμένει υποτονικός.
Στην αγορά εργασίας συγκεκριμένα, και σύμφωνα με στοιχεία της Έρευνας Εργατικού Δυναμικού, η ανεργία κατά το τρίτο τρίμηνο του 2019 μειώθηκε στο 6,7% σε σχέση με 7,8% το αντίστοιχο περυσινό τρίμηνο και 7,3% στη ζώνη του ευρώ. Ας σημειωθεί ότι η σημαντική άνοδος στην εισροή ξένων εργατών καταδεικνύει ότι η εγχώρια αγορά εργασίας, σε συγκεκριμένους τουλάχιστον τομείς, όπως οι κατασκευές και τα ξενοδοχεία παρουσιάζει σημάδια κορεσμού.
Παρά τις θετικές εξελίξεις στην οικονομική δραστηριότητα, τη βελτίωση στην αγορά εργασίας και τις αυξήσεις στους μισθούς, ο εναρμονισμένος πληθωρισμός στην Κύπρο συνέχισε να παραμένει σε θετικά, αν και υποτονικά επίπεδα κατά τη διάρκεια του πρώτου δεκάμηνου του έτους. Το φαινόμενο του παρατεταμένου υποτονικού πληθωρισμού, ιδιαίτερα το 2019, είναι πιο έντονο στην Κύπρο από ότι στη ζώνη του ευρώ λόγω και της μείωσης του φόρου κατανάλωσης στα πετρελαιοειδή από τις 18 Δεκεμβρίου του 2018 αλλά και της μικρότερης εξάρτησης της κυπριακής οικονομίας σε άλλες, πέραν του πετρελαίου πηγές ενέργειας (πχ γκάζι), των οποίων οι τιμές αυξήθηκαν (ενισχύοντας τον πληθωρισμό στη ζώνη του ευρώ αλλά όχι στην Κύπρο) κατά την υπό αναφορά περίοδο.
Οι μακροοικονομικές προβλέψεις που έχουν περιληφθεί στον κρατικό Προϋπολογισμό συνάδουν σε γενικές γραμμές με αυτές της ΚΤΚ και, ως εκ τούτου, αξιολογούνται ως ρεαλιστικές. Η οικονομική ανάπτυξη προβλέπεται να επιβραδυνθεί σε σχέση με το 2018 γύρω στο 3,0% το 2019 και λίγο χαμηλότερα τα έτη 2020-22. Σημειώνεται ότι οι αντίστοιχες προβλέψεις για τη ζώνη του ευρώ βρίσκονται σε σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα και συγκεκριμένα ελαφρώς πάνω από το 1%. Ο αναμενόμενος ρυθμός ανάπτυξης στην Κύπρο αντανακλά την επιβραδυνόμενη πορεία της εγχώριας ζήτησης. Η ιδιωτική κατανάλωση αναμένεται να επιβραδυνθεί λόγω της επιτάχυνσης στις αποπληρωμές δανείων, η οποία, μεταξύ άλλων, αντανακλά και τις συνεχιζόμενες προσπάθειες για μείωση του επιπέδου των ΜΕΧ αλλά και την εισαγωγή συντελεστών εισφορών προς το ΓεΣΥ. Η προβλεπόμενη επιβράδυνση των επενδύσεων οφείλεται σε σταδιακή ολοκλήρωση των επενδυτικών έργων. Ο πληθωρισμός αναμένεται ότι θα κινηθεί σε υψηλότερα θετικά επίπεδα το 2020 σε σχέση με το 2019, λόγω κυρίως της συνέχισης της θετικής πορείας της οικονομικής δραστηριότητας αλλά και της αναμενόμενης περαιτέρω αύξησης των μισθών.
Παρά τη θετική πορεία της οικονομικής δραστηριότητας και τη συνέχιση της εύρωστης οικονομικής μεγέθυνσης, παραμένουν συγκεκριμένοι καθοδικοί κίνδυνοι, οι οποίοι μπορούν να επιβραδύνουν την ανάπτυξη σε μεγαλύτερο από τον προβλεπόμενο, βαθμό. Παράγοντες όπως οι εξωτερικές γεωπολιτικές εξελίξεις (Brexit, εμπορικοί πόλεμοι κλπ), το υψηλό εγχώριο δημόσιο και ιδιωτικό χρέος, το Κυπριακό Επενδυτικό Πρόγραμμα, τα ιστορικά χαμηλά επιτόκια σε συνάρτηση με τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο τραπεζικός τομέας, αποτελούν δυνητικούς κίνδυνους και συνεχίζουν να καθιστούν την κυπριακή οικονομία ευάλωτη σε κλυδωνισμούς.
Δημοσιονομικές εξελίξεις – Προϋπολογισμός 2020
Η στρατηγική δημοσιονομικής πολιτικής πρέπει διαχρονικά να έχει ως βασικό στόχο τη βιώσιμη και συνετή διαχείριση των δημόσιων οικονομικών παράλληλα με την ενίσχυση των παραγωγικών δυνατοτήτων της οικονομίας. Ταυτόχρονα, ο κρατικός προϋπολογισμός οφείλει να τηρεί τις σχετικές υποχρεώσεις που απορρέουν από τη συμμετοχή της Κύπρου στην Οικονομική και Νομισματική Ένωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης[1] και συνεπώς τη συμμόρφωση με συγκεκριμένους κανόνες, συμπεριλαμβανομένου του «κανόνα ισοσκέλισης του προϋπολογισμού» και διόρθωσης αποκλίσεων όταν προκύπτουν.
Με βάση και τις εκτιμήσεις των τεχνοκρατών της ΚΤΚ, ο Κρατικός Προϋπολογισμός για το έτος 2020 φαίνεται να κινείται στα πιο πάνω πλαίσια. Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε το προσχέδιο του Προϋπολογισμού της Κύπρου, για το όποιο εκτιμά πως "είναι σε συμμόρφωση με το Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης για το 2020". Σε συνέχεια των πλεονασμάτων των τελευταίων τεσσάρων ετών[2], ο προϋπολογισμός προβλέπει πλεονασματικό δημοσιονομικό ισοζύγιο ύψους 2,7% του ΑΕΠ, ενώ το πρωτογενές πλεόνασμα προβλέπεται στο 5,1% του ΑΕΠ. Είναι σημαντικό να διατηρηθούν τα σχετικά ισχυρά δημοσιονομικά πλεονάσματα έτσι ώστε:
(α) το δημόσιο χρέος να μειωθεί σύμφωνα με τους στόχους του κράτους, δηλαδή περίπου στο 80% του ΑΕΠ μέχρι το 2020,
(β) να διατηρηθεί η αξιοπιστία στη διαχείριση των δημόσιων οικονομικών,
(γ) να υπάρχει η δυνατότητα να στηριχθούν σημαντικά αναπτυξιακά έργα, και
(δ) να υπάρχει η δημοσιονομική δυνατότητα να στηριχθεί η οικονομία σε ενδεχόμενη ύφεση ή σε κλυδωνισμούς που μπορεί να επιφέρουν οι εξωτερικές γεωπολιτικές εξελίξεις.
Η θετική εικόνα για το μέλλον των δημόσιων οικονομικών, και συγκεκριμένα η πορεία των δημοσιονομικών εσόδων, επηρεάζεται από τις προβλέψεις για τον ρυθμό ανάπτυξης της οικονομίας και την είσπραξη μη επαναλαμβανόμενων εσόδων[3]. Οι θετικές εξελίξεις από πλευράς εσόδων δεν θα πρέπει να οδηγήσουν σε αλόγιστες μόνιμες αυξήσεις στην πλευρά των δαπανών, καθώς πιθανή υλοποίηση των καθοδικών κινδύνων, είτε από το εξωτερικό περιβάλλον είτε από το εσωτερικό, ενδεχομένως να επηρεάσουν την προβλεπόμενη πορεία του δημόσιου χρέους και την ικανότητα του κράτους να στηρίξει την οικονομία. Επιπλέον, ο εκσυγχρονισμός του κράτους μέσω της υλοποίησης διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων είναι σημαντική παράμετρος για την επίτευξη του στόχου της ορθολογικής και αποδοτικής διαχείρισης των δημοσίων οικονομικών.
Εξελίξεις στον τραπεζικό τομέα
Σε ότι αφορά τις εξελίξεις στον τραπεζικό τομέα μέσα στο 2019, οι τράπεζες συνεχίζουν τις προσπάθειες τους για εξυγίανση των ισολογισμών τους από τις Μη Εξυπηρετούμενες Χορηγήσεις (ΜΕΧ) και παράλληλα συνεχίζουν να τροφοδοτούν την πραγματική οικονομία με νέο δανεισμό. Συγκεκριμένα, ο νέος δανεισμός αυξήθηκε κατά €2,5δις το πρώτο εννιάμηνο του 2019 σε σύγκριση με €2,3δις την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους.
Σε σχέση με τις Μη Εξυπηρετούμενες Χορηγήσεις, η πρόοδος τα τελευταία χρόνια ήταν αισθητή, δεδομένου ότι από τα τέλη του 2014 μέχρι και τα μέσα του 2019, το ποσοστό των ΜΕΧ στον τραπεζικό τομέα μειώθηκε από 56% στο 32%, ενώ σε απόλυτους αριθμούς η μείωση ήταν άνω των €19δις (από €28δις σε €8,9δις). Παρόλα αυτά, η Κύπρος εξακολουθεί να διατηρεί τα ψηλότερα ποσοστά ΜΕΧ στην Ευρώπη, μετά την Ελλάδα (πέραν του 40%), ενώ ο ευρωπαϊκός μέσος όρος κυμαίνεται γύρω στο 3%. Επιπρόσθετα, μεγάλο μέρος (46%) των ΜΕΧ στην Κύπρο παρουσιάζει καθυστερήσεις πέραν των 5 ετών, ενώ το αντίστοιχο ευρωπαϊκό ποσοστό ανέρχεται στο 17%.
Ας σημειωθεί επίσης ότι, ενώ η αντιμετώπιση των ΜΕΧ με μέσα όπως η πώληση δανείων, βοηθά στη διόρθωση των ισολογισμών των τραπεζών, αυτά παραμένουν μέρος του ιδιωτικού χρέους του μη χρηματοοικονομικού τομέα, (το οποίο, εξαιρουμένου των Οντοτήτων Ειδικού Σκοπού, φτάνει το 215% του ΑΕΠ το 2018 σε σύγκριση με 135% στη ζώνη του ευρώ) και συνεπώς εξακολουθούν να αποτελούν βάρος για την πραγματική οικονομία. Ως εκ τούτου, η οργανική μείωση των ΜΕΧ παραμένει μια σημαντική πρόκληση για την οικονομία και νοικοκυριά της Κύπρου, τις κυπριακές αρχές και εν γένει τον τραπεζικό τομέα.
Η ΚΤΚ αναμένει από τα πιστωτικά ιδρύματα να εντατικοποιήσουν τις προσπάθειες για πλήρη εξυγίανση των ισολογισμών τους, εκμεταλλευόμενα την συνεχιζόμενη οικονομική ανάπτυξη και την άνοδο της αγοράς ακινήτων.
Θα ήθελα όμως στο σημείο αυτό να αναφερθώ και στο σχέδιο Εστία σε σχέση με την προσπάθεια μείωσης των ΜΕΧ. Σύμφωνα με πληροφορίες της ΚΤΚ, οι μέχρι στιγμής αιτήσεις ήταν πολύ πιο κάτω από τους δυνητικούς δανειολήπτες του Σχεδίου. Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με στοιχεία που συλλέγηκαν από τις τράπεζες και τις εταιρείες εξαγοράς πιστώσεων με ημερομηνία αναφοράς 31 Μαρτίου 2019, το σύνολο των δυνητικών δανειοληπτών που πιθανώς να δικαιούντο να ενταχθούν στο σχέδιο Εστία ήταν πέραν των 13,800 με συνολική αξία δανείων γύρω στα €2,7δις. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία (μέσα Νοεμβρίου 2019), οι μέχρι στιγμής αιτήσεις ήταν γύρω στις 1050 από τις οποίες πολλές δεν ήταν επαρκώς συμπληρωμένες, και αντιστοιχούσαν σε αξία γύρω στα €260εκ. Τις τελευταίες βδομάδες ο αριθμός των αιτήσεων έχει αυξηθεί, ωστόσο οι αριθμοί αυτοί είναι πολύ πιο κάτω από τους δυνητικούς δανειολήπτες του Σχεδίου.
Με βάση τα ως τώρα απογοητευτικά ευρήματα, οι τράπεζες οφείλουν να εξετάσουν τον τρόπο χειρισμού όσων ενδεχομένως μείνουν εκτός Εστία. Θα αναμένουμε την πρόταση των τραπεζών μέσω του τριετούς τους πλάνου για τη διαχείριση των ΜΕΔ αλλά και τον χειρισμό τους γι’ αυτό ειδικά το χαρτοφυλάκιο δανείων. Να επισημάνω ότι το τριετές πλάνο εκπονείται αποκλειστικά από τις διευθύνσεις των τραπεζών.
Στο σημείο αυτό θα ήθελα να τονίσω την τεράστια σημασία ενός σταθερού νομικού πλαισίου το οποίο θα διέπει τους εξωδικαστικούς πλειστηριασμούς παράλληλα με την ύπαρξη ενός αποτελεσματικού πλαισίου αφερεγγυότητας έτσι ώστε να επιτευχθεί ο στόχος της μείωσης των ΜΕΧ. Πρέπει να διασφαλιστεί ότι εκείνοι οι οποίοι επιλέγουν στρατηγικά να μην ανταποκρίνονται στις υποχρεώσεις τους θα βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα αποτελεσματικό νομικό πλαίσιο. Επίσης, το σύστημα απονομής της δικαιοσύνης πρέπει να εκσυγχρονιστεί με τρόπο ώστε οι αποφάσεις να παίρνονται εντός σύντομου χρονικά διαστήματος. Μόνον έτσι θα ενδυναμωθεί η κουλτούρα τήρησης των υποχρεώσεων (payment culture) και θα προσελκυστούν ξένες επενδύσεις στην Κύπρο.
Θέλω να επισημάνω ότι η Κεντρική Τράπεζα απαιτεί από τις τράπεζες τη δίκαιη και σωστή εφαρμογή της Οδηγίας για τη Διαχείριση των καθυστερήσεων καθώς και του Κώδικα συμπεριφοράς που περιλαμβάνεται σε αυτήν. Η απαίτηση αυτή επαναβεβαιώθηκε μέσω της εγκυκλίου που στείλαμε προς τις τράπεζες (ημερομηνίας 21/11/2019) μέσω της οποίας οι τράπεζες καλούνται επίσης να υποβάλουν στην Κεντρική Τράπεζα πληροφορίες αναφορικά με τον τρόπο που χειρίστηκαν παράπονα που έχουν λάβει από τη 1 Ιανουαρίου 2018 και εντεύθεν. Με την εν λόγω εγκύκλιο η Κεντρική Τράπεζα επισύρει στη προσοχή των τραπεζών στα ακόλουθα:
- να προσφέρουν βιώσιμες αναδιαρθρώσεις ώστε να επιτυγχάνεται μείωση των υπολοίπων των χορηγήσεων σε μεσοπρόθεσμο και σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα.
- να εφαρμόζουν μια δίκαιη και βιώσιμη τιμολογιακή πολιτική.
- να λαμβάνουν όλα τα δέοντα μέτρα ώστε οι χρεώσεις που επιβάλλουν σε ΜΕΧ να είναι εντός του ισχύοντος νομικού πλαισίου σε σχέση με α) τον ανατοκισμό β) τον υπολογισμό του ημερήσιου επιτοκίου και γ) σε σχέση με τον τόκο υπερημερίας.
Η άποψη μου παραμένει ότι εκεί όπου αποδεικνύεται ότι οι τράπεζες συμπεριφέρθηκαν εκτός συγκεκριμένων πλαισίων τότε πρέπει να καλούνται να υποστούν τις συνέπειες των πράξεων τους. Είναι με βάση και αυτήν την διαπίστωση που πριν από περίπου 3 μήνες ανέλαβα την πρωτοβουλία για σχεδιασμό ενός μηχανισμού εξέτασης παραπόνων από συνεργάσιμους δανειολήπτες. Οι τεχνοκράτες της ΚΤΚ και εγώ προσωπικά βρισκόμαστε σε επαφές με την ΕΚΤ και συζητούμε εκτενώς τον μηχανισμό που έχουμε σχεδιάσει. Πήραμε κάποια αρχικά σχόλια της ΕΚΤ αλλά πέραν της λεπτομερούς περιγραφής του προτεινομένου από μας μηχανισμού, ζητείται να τους αποσταλεί και το σχετικό νομοσχέδιο. Τα αποτελέσματα των επαφών αυτών θα ανακοινωθούν με τη λήξη των διαβουλεύσεων.
Επιθυμώ επίσης σήμερα να αναφερθώ και σε ένα άλλο σημαντικό ζήτημα που αφορά τις συνεχιζόμενές προσπάθειες τις χώρας μας για καταπολέμηση του ξεπλύματος βρώμικου χρήματος. Διαβάζουμε με ανησυχία τον τελευταίο καιρό τις αναφορές στα διεθνή και εγχώρια ΜΜΕ για ισχυριζόμενη εμπλοκή της χώρας μας σε περιπτώσεις νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Οι αναφορές αφορούν τόσο νομικά πρόσωπα που έχουν συσταθεί στην Κύπρο, όσο και παρόχους διοικητικών υπηρεσιών αλλά και τραπεζικά ιδρύματα. Ως ΚΤΚ, διαπιστώνουμε με δυσαρέσκεια ότι ο τρόπος που παρουσιάζονται κάποιες αναφορές δεν αντικατοπτρίζει τις πολύ σοβαρές και συγκεκριμένες ενέργειες που έχουν αναληφθεί τα τελευταία χρόνια για πάταξη του φαινομένου αυτού. Τα αποτελέσματα αυτών των ενεργειών έχουν τύχει αναγνώρισης τόσο από διεθνείς οργανισμούς όσο και από ανταποκρίτριες τράπεζες διεθνούς βεληνεκούς, την εμπιστοσύνη των οποίων ανακτούν ξανά η ΚΤΚ, η οικονομία μας και τα κυπριακά τραπεζικά ιδρύματα. Η ΚΤΚ εργάζεται απρόσκοπτα με στόχο την περαιτέρω ενδυνάμωση του κανονιστικού πλαισίου, την αποτελεσματική εφαρμογή του αλλά και την ενημέρωση των σημαντικών κέντρων του εξωτερικού για την πρόοδο που κάνουμε. Έχουμε δώσει ξεκάθαρο μήνυμα στις τράπεζες γι’ αυτό που αναμένουμε, την ορθή δηλαδή και πιστή εφαρμογή του νόμου και των οδηγιών μας, χωρίς όμως να επηρεάζονται δυσμενώς οι νόμιμες συναλλαγές. Τα μηνύματα αυτά έχουν δοθεί τόσο προφορικά όσο και με σχετική εγκύκλιο τον περασμένο Σεπτέμβριο, καλώντας τις τράπεζες να εφαρμόζουν διαδικασίες φιλικές ως προς τους πελάτες τους με σεβασμό και αξιοπρέπεια, δίδοντας ταυτόχρονα τη δέουσα προσοχή στην αποτελεσματική εφαρμογή του ισχύοντος πλαισίου σε εξατομικευμένη βάση και χωρίς υπερβολές, βελτιώνοντας το χρόνο διεκπεραίωσης των διαδικασιών τους. Αναγνωρίζουμε δε την πρόοδο που έχει σημειωθεί από τον τραπεζικό τομέα στη βελτίωση της κανονιστικής συμμόρφωσης, κάτι που επιτρέπει την ανάπτυξη των εργασιών του στη βάση ενός υγιούς πελατολογίου. Την ερχόμενη βδομάδα, η Επιτροπή Moneyval του Συμβουλίου της Ευρώπης θα ασχοληθεί ανάμεσα σε άλλα με την 5η αξιολόγηση της Κύπρου στη βάση των προτύπων και της μεθοδολογίας της διακρατικής Financial Action Task Force. Έγιναν τεράστιες προσπάθειες για να επιδείξουμε στους αξιολογητές το έργο που επιτελείται. Εννοείται ότι οποιεσδήποτε συστάσεις προκύψουν θα ληφθούν σοβαρά υπόψη. Η ΚΤΚ θα συνεχίσει να εργάζεται προς την ίδια κατεύθυνση, στοχεύοντας προς την ενίσχυση της φήμης της χώρας μας, της οικονομίας και του τραπεζικού μας συστήματος.
Θα ήθελα στο σημείο αυτό να κάνω μια αναφορά και στα πρόσφατα δημοσιεύματα που αφορούν στο Κυπριακό Επενδυτικό Πρόγραμμα (ΚΕΠ). Οφείλω να διευκρινίσω ότι η ΚΤΚ και οι τράπεζες ούτε ήταν ούτε είναι μέρος της διαδικασίας πολιτογραφήσεων και του ελέγχου που γίνεται σε σχέση με τις πολιτογραφήσεις. Από δικής μας πλευράς, ελέγχουμε τις διαδικασίες που εφαρμόζουν οι τράπεζες όταν αξιολογούν υποψήφιους πελάτες τους και όταν παρακολουθούν τις συναλλαγές που γίνονται μέσω της τράπεζας ώστε να παρεμποδίζεται η χρησιμοποίηση του τραπεζικού συστήματος της χώρας μας για ξέπλυμα βρώμικου χρήματος. Οι τράπεζες οφείλουν να ακολουθούν τους σχετικούς κανονισμούς και διαδικασίες, είτε η συναλλαγή αποσκοπεί στην πολιτογράφηση είτε όχι. Η ΚΤΚ διεξάγει περιοδικούς ελέγχους στις τράπεζες για να εξακριβώσει αν τηρούν τις σωστές εσωτερικές διαδικασίες σε σχέση με τους νόμους και τους κανονισμούς της ΚΤΚ. Πέραν αυτών των ελέγχων, αν διαφανεί οποιαδήποτε περιστατικό, η ΚΤΚ μπορεί να παρέμβει και να το αξιοποιήσει ως έναυσμα για έλεγχο των διαδικασιών των τραπεζών. Η ΚΤΚ κοιτάζει τον γενικότερο μηχανισμό φιλτραρίσματος των τραπεζών σε σχέση με AML και onboarding αλλά και τους σχετικούς νόμους και εξετάζει αν χρήζουν βελτίωσης. Στις περιπτώσεις που εντοπιστεί οτιδήποτε θα επιβάλλονται τα προβλεπόμενα πρόστιμα.
Νομισματική πολιτική ΕΚΤ
Θα ήταν παράλειψή μου, πριν τελειώσω την τοποθέτησή μου αυτή, να μην αναφερθώ και στον υποβοηθητικό ρόλο που η νομισματική πολιτική της ΕΚΤ παρέχει στην αναπτυξιακή πορεία της ζώνης του ευρώ, συμπεριλαμβανομένης και της δικής μας οικονομίας. Οφείλουμε να αναγνωρίσουμε πως οι ρυθμοί ανάπτυξης και απασχόλησης που καταγράφονται θα ήταν χαμηλότεροι χωρίς τα υποστηρικτικά μέτρα που λάβαμε και χωρίς το περιβάλλον των χαμηλών επιτοκίων που διαμόρφωσε με την πολιτική της στη ζώνη του ευρώ. Ακόμα και ο πληθωρισμός, που παραμένει υποτονικός (τόσο στην Κύπρο όσο και στη ζώνη του ευρώ), θα ήταν ακόμα χαμηλότερος χωρίς την λήψη των προαναφερθέντων μέτρων. Ας σημειωθεί τέλος ότι, η αποδοτικότητα της νομισματικής πολιτικής ενισχύεται ακόμη περισσότερο όταν η δημοσιονομική πολιτική σχεδιάζεται από τις Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις με φιλική προς την ανάπτυξη προσέγγιση.
Επίλογος
Τελειώνοντας τη σημερινή μου τοποθέτηση, υπενθυμίζω πως το μέλλον της Κυπριακής οικονομίας είναι υπόθεση και ευθύνη όλων μας. Της Κυβέρνησης, της Βουλής, της ΚΤΚ αλλά και των άλλων θεσμών του κράτους. Περάσαμε και πάθαμε πολλά. Ο λαϊκισμός και το κρύψιμο των προβλημάτων κάτω από το χαλί δεν οδηγεί πουθενά. Η Κύπρος και η οικονομία μας έκαναν μεγάλη πρόοδο τα τελευταία χρόνια. Όμως προβλήματα υπάρχουν ακόμα πολλά. Ας διασφαλίσουμε λοιπόν την πρόοδο που έγινε ως τώρα. Και ας εκμεταλλευτούμε την τρέχουσα θετική οικονομική συγκυρία για περαιτέρω διόρθωση των εναπομεινάντων από την κρίση στρεβλώσεων αλλά και τη δημιουργία προληπτικών «μαξιλαριών» που θα μπορούσαν να προστατεύσουν την οικονομία από ενδεχόμενους μελλοντικούς κλυδωνισμούς. Η οικονομία μας και το τραπεζικό της σύστημα αξίζουν ακόμα καλύτερες μέρες και οφείλουμε όλοι να πράττουμε ανάλογα.
[1] Το έλλειμμα της Γενικής Κυβέρνησης να μην υπερβαίνει το 3% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος σε τιμές αγοράς και το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης να μην υπερβαίνει ή να ακολουθεί επαρκώς πτωτική πορεία προς το 60% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος σε τιμές αγοράς.
[2] Με εξαίρεση το 2018 λόγω της επίπτωσης από τη συμφωνία μεταξύ ΣΚΤ και Ελληνικής Τράπεζας.
[3] Αυξημένα έσοδα από τον κατασκευαστικό τομέα που επηρεάζεται από το κυπριακό επενδυτικό πρόγραμμα, σχέδιο ρύθμισης ληξιπρόθεσμων (φορολογικών) οφειλών, κ.λπ.