Λευκωσία, 15 Δεκεμβρίου 2017
Αξιότιμοι Υπουργοί Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, και Παιδείας και Πολιτισμού, αγαπητοί συνδιοργανωτές και προσκεκλημένοι,
Σας καλωσορίζω στην Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου, που φιλοξενεί για δεύτερη φορά την τελετή απονομής βραβείων για πράσινες δημόσιες συμβάσεις καθώς και για προϊόντα με το ευρωπαϊκό οικολογικό σήμα. Νιώθω ιδιαίτερη χαρά και τιμή επειδή μαζί καλωσορίζω τις μαθήτριες και μαθητές που βραβεύονται σήμερα για τις δραστηριότητες τους με θέμα το ευρωπαϊκό οικολογικό σήμα.
Ακούγοντας κάποιος για πρώτη φορά τον όρο ‘πράσινες δημόσιες συμβάσεις’ μπορεί να διερωτηθεί τι κάνει μια δημόσια σύμβαση πράσινη, και γιατί θέλουμε οι δημόσιες συμβάσεις να είναι πράσινες. Οι πράσινες δημόσιες συμβάσεις συμπεριλαμβάνουν περιβαλλοντικά κριτήρια στην προκήρυξη διαγωνισμών και στην αξιολόγηση των προσφορών, ώστε ο δημόσιος τομέας να επιλέγει αγαθά, υπηρεσίες και έργα με λιγότερο αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον και στην υγεία μας. Ο δημόσιος τομέας είναι ο σημαντικότερος αγοραστής-καταναλωτής στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (με ποσοστό γύρω στο 15-19% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος). Μπορεί έτσι, όχι απλώς να δώσει το καλό παράδειγμα, αλλά να συμβάλει πρακτικά στην μετάβαση σε βιώσιμη, κυκλική οικονομία. Οι πράσινες δημόσιες συμβάσεις δίνουν κίνητρα και ευκαιρίες για παραγωγή νέων προϊόντων, φιλικών στο περιβάλλον, και για πράσινες θέσεις εργασίας.
Στην Κύπρο έχουν ιδιαίτερη σημασία οι πράσινες δημόσιες συμβάσεις και τα πράσινα προϊόντα. Θα ήθελα να σας υποδείξω προς τούτο 7 τουλάχιστον λόγους:
Γιατί η ανεργία σκιάζει το μέλλον, με 1 στους 4 νέους χωρίς απασχόληση. Οι νέοι μας χρειάζονται ποιοτικές, πράσινες θέσεις εργασίας στην πατρίδα τους και η πατρίδα χρειάζεται τους νέους για να προοδεύσει.
Χρειαζόμαστε πράσινες δημόσιες συμβάσεις, γιατί με πράσινες συμβάσεις εξοικονομούμε χρήματα, λογαριάζοντας το κόστος σε όλη τη διάρκεια ζωής του προϊόντος. Οικονομία και οικολογία πάνε μαζί. Παράδειγμα ο πρόσφατος διαγωνισμός του Δήμου Λευκωσίας για οδικό φωτισμό με φωτιστικά LED, που έχουν πιο ψηλή τιμή αγοράς αλλά λειτουργούν με λιγότερη ενέργεια, για περισσότερα χρόνια, με αποτέλεσμα μείωση του κόστους φωτισμού κατά 50%. Οι λαμπτήρες LED που βλέπετε εδώ είναι ακόμα πιο ‘πράσινοι’ αφού παίρνουν μέρος της ενέργειας από φωτοβολταϊκά.
Οι συμβάσεις του δημοσίου και τα προϊόντα πρέπει να είναι πράσινα, γιατί η Κύπρος είναι από τις χειρότερες χώρες της ΕΕ σε παραγωγή σκουπιδιών και είναι κρίσιμη ανάγκη η μείωση των στερεών αποβλήτων.
Οι πράσινες δημόσιες συμβάσεις είναι ζωτικής σημασίας, γιατί η ρύπανση του αέρα σκοτώνει 650 ανθρώπους τον χρόνο στην Κύπρο (στην ΕΕ των 28, περισσότερους από 400.000), σύμφωνα με μελέτη του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος. Στις πόλεις μας κύρια πηγή ρύπων είναι τα οχήματα που καίνε βενζίνη ή πετρέλαιο, ενώ καθυστερεί η εφαρμογή πολιτικής βιώσιμων μεταφορών. Η Οδηγία που πρότεινε στις 8 Νοεμβρίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σχετικά με προώθηση της αγοράς καθαρών οχημάτων από τον δημόσιο τομέα, ελπίζω να βοηθήσει.
Θέλουμε πράσινες δημόσιες συμβάσεις, γιατί οι βιολογικές καλλιέργειες δίνουν λαμπρές προοπτικές στην κυπριακή γεωργία. Επιλέγοντας βιολογικά προϊόντα, ο δημόσιος τομέας βοηθά να γίνουν πραγματικότητα αυτές οι προοπτικές.
Πρέπει να πρασινίσουμε τις δημόσιες συμβάσεις, γιατί τα δάση μας κινδυνεύουν: από την ανομβρία, ανθρωπογενείς πυρκαγιές, και κάποιες όχι τόσο πράσινες δημόσιες συμβάσεις για κατασκευές.
Και γιατί η κλιματική αλλαγή δεν είναι σενάριο επιστημονικής φαντασίας, είναι ήδη εδώ. Η ερημοποίηση της Κύπρου φαίνεται να έχει αρχίσει, ακραία καιρικά φαινόμενα στη γειτονιά μας και αλλού. Μόνοι μας σε ένα μικρό νησί στην άκρη της Μεσογείου δεν μπορούμε να επηρεάσουμε τις μεγάλες χώρες που καταστρέφουν τον πλανήτη· μαζί με όσους τιμούν την συμφωνία του Παρισιού, ίσως μπορούμε. Σίγουρα πάντως οι δημόσιοι φορείς μπορούν και οφείλουν να περιορίσουν τις δικές τους εκπομπές. Επιτρέψτε μου να επαναλάβω δύο μηνύματα που έστειλε στις 12 Δεκεμβρίου ο Γάλλος πρόεδρος: “To save the climate, every player in society needs to be committed every day.” “Εnsemble, nous allons gagner la bataille” (Μαζί μπορούμε να κερδίσουμε τη μάχη).
Με αυτές τις σκέψεις, συγχαίρω όσους θα βραβευθούν σήμερα, ξεχωριστά τους μαθητές και μαθήτριες, και εύχομαι ακόμα καλύτερες περιβαλλοντικές επιδόσεις στο μέλλον.