Αμφιθέατρο Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, 23 Νοεμβρίου 2018
Αξιότιμε Υπουργέ Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, αγαπητέ Κυβερνητικέ Εκπρόσωπε εκ μέρους του Προέδρου της Δημοκρατίας, αγαπητή εκπρόσωπε του Υπουργού Παιδείας και Πολιτισμού, αγαπητοί συνδιοργανωτές και προσκεκλημένοι.
Σας καλωσορίζω στην Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου, που φιλοξενεί για τρίτη φορά την τελετή απονομής βραβείων για πράσινες δημόσιες συμβάσεις. Ιδιαίτερη χαρά και τιμή νιώθω για τις μαθήτριες και μαθητές που βραβεύονται σήμερα στα πλαίσια της περιβαλλοντικής δράσης «Σκέψου, Δράσε, Άλλαξε κι εσύ. Λέμε όχι στις πλαστικές σακούλες».
Τι είναι μια «πράσινη δημόσια σύμβαση»; Είναι συμβάσεις που περιλαμβάνουν περιβαλλοντικά κριτήρια στην προκήρυξη διαγωνισμών και στην αξιολόγηση των προσφορών, έτσι ώστε ο δημόσιος τομέας να επιλέγει αγαθά, υπηρεσίες και έργα με λιγότερο αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον και στην υγεία μας. Μπορεί έτσι, όχι απλώς να δώσει το καλό παράδειγμα, αλλά και να συμβάλει πρακτικά στη μετάβαση σε βιώσιμη, κυκλική οικονομία. Οι πράσινες δημόσιες συμβάσεις δίνουν κίνητρα και ευκαιρίες για παραγωγή νέων προϊόντων, φιλικών στο περιβάλλον, δημιουργώντας “πράσινες” θέσεις εργασίας.
Σε ότι αφορά την προσπάθεια για τη μείωση της ρύπανσης στο περιβάλλον από τις πλαστικές σακούλες, η Κύπρος έχει εφαρμόσει τη σχετική νομοθεσία από την 1η Ιουλίου 2018.
Η χρήση των πλαστικών και ειδικά της πλαστικής σακούλας δεν αποτελεί μόνο ένα μείζον περιβαλλοντικό πρόβλημα και κίνδυνο για τη δημόσια υγεία, αλλά συνιστά μία θανάσιμη απειλή για την πανίδα του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Οι πλαστικές σακούλες θεωρούνται ένα από τα πιο θανατηφόρα απορρίμματα της θάλασσας αφού αλλάζουν τα οικοσυστήματα. Ενδεικτικά είναι τα στοιχεία που δείχνουν ότι οι πλαστικές σακούλες αποτελούν το 1/3 των θαλάσσιων απορριμμάτων.
Τουλάχιστον 269.000 τόνοι, δηλαδή πέντε τρισεκατομμύρια πλαστικά, κολυμπούν στον παγκόσμιο ωκεανό, ενώ 8 εκατομμύρια νέοι τόνοι εισέρχονται ετησίως. Η διάσπασή τους σε πολύ μικρότερα κομμάτια, τα μικροπλαστικά, καθιστά την απομάκρυνσή τους από το θαλάσσιο περιβάλλον, σχεδόν αδύνατη. Ενώ η πλαστική σακούλα, χρειάζεται ένα δευτερόλεπτο να παραχθεί, 20 λεπτά κατά μέσο όρο να χρησιμοποιηθεί, εντούτοις προκαλεί μόλυνση για περισσότερο από 450 με 500 χρόνια που χρειάζεται μέχρι να αποσυντεθεί.
Τα παραδείγματα πολλά. Η περίπτωση μιας φάλαινας –φυσητήρα, η οποία ξεβράστηκε νεκρή. Ο θάνατός της προήλθε από ασιτία, αφού το στομάχι της είχε γεμίσει από πλαστικές σακούλες και πλαστικές συσκευασίες προϊόντων καθημερινής χρήσης επειδή δεν μπορούσε να τις μεταβολίσει. Έτσι αυτά πέτρωσαν, οδηγώντας την στο θάνατο. Το 66% των φυσητήρων έχουν πλαστικά κατάλοιπα στο στομάχι τους, ενώ αντίστοιχα απειλούνται και τα υπόλοιπα θαλάσσια θηλαστικά, όπως τα σταχροδέλφινα. Πολλές επίσης είναι οι χελώνες, οι οποίες πνίγηκαν καταπίνοντας απορρίμματα, πλαστικές τσάντες ή πετονιές οι οποίες στερεοποιήθηκαν στο στομάχι τους οδηγώντας τις στην ασιτία. Άλλο θλιβερό παράδειγμα είναι η δραματική μείωση του προσδόκιμου χρόνου ζωής της φώκιας, η οποία επιλέγει τις ακτές της Μεσογείου προκειμένου να αναπαραχθεί, έχει προκληθεί από τις πλαστικές σακούλες.
Όπως έχω πει, πρόκειται για έναν σοβαρότατο κίνδυνο για το θαλάσσιο οικοσύστημα, αλλά και για τη δημόσια υγεία, ενώ ακόμα δεν γνωρίζουμε ακριβώς τις επιπτώσεις, καθώς πρόκειται για ένα φαινόμενο της τελευταίας πεντηκονταετίας. Όπως έχει παραδεχθεί και ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών, σε περίπτωση που δεν αντιστραφεί η κατάσταση, η Μεσόγειος αναμένεται να μετατραπεί σε μια «σούπα από πλαστικό», την οποία, μέσω της κατάποσης των μικροπλαστικών από τα ψάρια, αλλά και το πλαγκτόν, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.
Αυτό που μπορούμε, σίγουρα, εμείς να κάνουμε είναι να περιορίσουμε τη δική μας χρήση πλαστικής σακούλας.
Με αυτές τις σκέψεις, συγχαίρω όσους βραβεύονται σήμερα, ξεχωριστά τους μαθητές και μαθήτριες, και εύχομαι ακόμα καλύτερες περιβαλλοντικές επιδόσεις στο μέλλον.